اندیشه های تربیتی استاد مرتضی مطهری (ره) صفحه 153

منطقی فکر کردن؛ یعنی فکر انسان، هدف های خود را از راه هایی بجوید که آن راه ها در طبیعت قرار داده شده است و فکر غیر منطقی آن است که هدف ها، ایده ها و آرزوها را از راه هایی بجوید که در آفرینش، آن مسیرها به سوی آن هدف ها ختم نمی شود. برای مثال، بدون کارکردن و فعالیت، خواهان برآورده شدن نیازهایش یا ثروتمند شدن باشد.

انسان با کار و عمل می تواند به نتایج و سودهای فعالیت خود دست یابد. در عمل، رابطه علّی و معلولی و سببی و مسببی را درمی یابد و چون این امر را پیوسته احساس می کند، فکرش با قوانین عالم هماهنگ می شود و دیگر آن فکر، شیطان و خیال و آرزو نیست، بلکه بر پایه آنچه وجود دارد، استوار است؛ یعنی با حساب و کتاب و منطق.

پنجم _ تأثیر کار بر احساس انسان

کار بر احساس انسان نیز اثر می گذارد و قساوت قلب وخشونت را در او به اندازه می کند یا از بین می برد و قلب و دلش را خاضع و خاشع می سازد، در حالی که بی کاری و استفاده از دست رنج دیگران و به بیان دیگر مُفت خوری، نوعی قساوت قلب به انسان می دهد و احساس و عواطف را از بین می برد. فرد زحمت کشی که از دست رنج خود روزی می خورد، قلبی حساس و عواطفی سالم دارد، به دیگران ستم روا نمی دارد، مسئولیت شناس است و برای رسیدن به ثمره کارش، به کارش پایبند است. همچنین، نوعی فروتنی در او پدید می آید، برخلاف انسان بی کار که برای رفع نیازهای خود، به فریب کاری، ستم گری و زورگویی رومی آورد. بدیهی است چنین روشی، با قلب و دل او چه خواهد کرد.

ششم _ کار و احساس شخصیت

از دیگر فایده های کار، حفظ شخصیت و آبرو و استقلال است. آبرو،