اندیشه های تربیتی استاد مرتضی مطهری (ره) صفحه 174

م) موعظه

اشاره

از دیگر روش های تربیتی، روش موعظه است. قرآن و نهج البلاغه سرشار از پندهای جاودانه اند، چنان که بیشترین شهرت نهج البلاغه به خاطر پندها و اندرزها وحکمت های عملی آن است. اندرز های قرآنی و پندهای نبوی سرآمد تمام اندرزها هستند. پند و اندرز چنان اهمیت دارد که بخش وسیعی از منابع دینی ما را به خود اختصاص داده است و بیش از هزار سال است که نقش مؤثر و چشمگیری را ایفا می کند. هنوز هم در این واژه های جاندار، آن اندازه نفوذ و تأثیر هست که دل ها را به تپش اندازد و احساسات را برانگیزد و اشک ها را جاری سازد و تا بویی از انسانیت باقی باشد، این کلمات اثر خود را خواهد بخشید. (1)

وعظ، همچنان که در قرآن کریم آمده است، یکی از طرق سه گانه دعوت (حکمت، موعظه، مجادله به نحو احسن) است.

یک _ موعظه و حکمت

«تفاوت موعظه و حکمت در این است که حکمت، تعلیم است و موعظه، تذکار؛ حکمت برای آگاهی است و موعظه برای بیداری؛ حکمت مبارزه با جهل است و موعظه مبارزه با غفلت؛ سروکار حکمت با عقل و فکر است، سروکار موعظه با دل و عاطفه؛ حکمت یاد می دهد و موعظه یادآوری می کند؛ حکمت بر موجودی ذهنی می افزاید و موعظه ذهن را برای بهره برداری از موجودی خود آماده می سازد. حکمت چراغ است و موعظه باز کردن چشم است برای دیدن؛ حکمت برای اندیشیدن است و موعظه برای به خود آمدن؛ حکمت زبان عقل است و موعظه پیام روح.