اندیشه های تربیتی استاد مرتضی مطهری (ره) صفحه 179

بود. «اگر کودک نفهمد که برای چه تشویق می شود و بالخصوص اگر نفهمد که برای چه تهدید می شود، روحش به کلی مشوّش می گردد.» (1) به همین دلیل، پیامبر در دستورهای تربیتی خویش از ترساندن کودک و وحشت آفرینی برای او در موارد مختلف بازداشته است (2).

چهار _ تبشیر و انذار

مسئله دیگر در زمینه تشویق و تهدید، بحث تبشیر و انذار است. در واقع تشویق و تهدید دارای انواع و اقسامی است و گاه به صورت لفظی و بیانی و گاه در قالب عملی و فعلی انجام می گیرد. نوع بیانی آن همان تبشیر و انذار یا وعده و وعید است.

«تبشیر، مژده دادن است، مثلاً اگر شما بخواهید فرزند خودتان را وادار به یک کار بکنید، از یکی از دو راه یا از هر دو راه در آن واحد وارد می شوید. یکی راه تشویق و نوید که مثلاً وقتی می خواهید بچه به مدرسه برود، شروع می کنید آثار و فواید و نتایجی را که مدرسه رفتن دارد، برای بچه ذکر کردن تا میل و رغبت او برای این کار تحریک بشود و طبع و روحش عاشق و متمایل به این کار گردد و به این سو کشیده شود و راه دوم اینکه عواقب خطرناک مدرسه نرفتن را ذکر می کنید که اگر انسان مدرسه نرود و بی سواد بماند، بعد چنین و چنان می شود و بچه برای اینکه از آن حالت فرار بکند، به درس خواندن رو [می] آورد؛ یعنی یکی از دو کار شما، تشویق و تبشیر شما، کشاندن بچه است از جلو، دعوت و تشویق و تحریک رغبت اوست از جلو و کار دیگر شما؛ یعنی انذار و