اندیشه های تربیتی استاد مرتضی مطهری (ره) صفحه 187

یک _ خودساختگی

«یکی از مهم ترین شرایط مربی، خودسازی پیش از تربیت دیگران است.

مَن نَصَبَ نَفْسَهُ لِلنّاسِ اِماماً فَلْیَبْدأُ بِتَعْلیمِ نَفْسِهِ قَبْلَ تَعْلیم غَیْرِهِ وَلْیَکُنْ تَأْدیبُهُ بِسیرَتِهِ قَبْلَ تَأْدِیبِه بِلِسانِهِ وَ مُعَلِّمُ نَفْسِهِ وَ مُؤَدَّبَها اَحَقُّ بِالْاجَلالِ مِنْ مُعَلِّمِ النّاسِ وَ مُؤَدِّبِهِمْ؛ آن که می خواهد پیشوای مردم باشد و مردم را به دنبال خود به راهی دعوت کند، پیش از آنکه بخواهد به دیگران یاد بدهد، خود را مخاطب کند و به خود تعلیم و تلقین کند و پیش از آنکه بخواهد مردم را با زبان خود تربیت کند، با عمل و روش اخلاقی خوب و اخلاق صحیح، خود را تربیت کند. آن که خود را تعلیم و تلقین و تربیت و تأدیب می کند، برای احترام و تکریم، شایسته تر از کسی است که صرفاً معلم و مربی دیگران است». (1)

به طور کلی، بشر به پیروی از عمل دیگران گرایش بیشتری دارد تا پیروی از گفتار و نوشتار آنها. «می دانیم که برای هدایت و راهنمایی بشر دو راه وجود دارد: یکی گفتن و نوشتن و دیگر پیش قدم شدن درعمل به آن گفته ها و نوشته ها و هیچ گاه گفتن، به قدر پیش قدم شدن عملی اثر ندارد. به قول بزرگان «دو صد گفته چون نیم کردار نیست.

یکی از تفاوت های میان مکتب انبیا و مکتب فلاسفه و حکما این است که حکما تنها اهل نظریه، تعلیم و تدریسند و سروکارشان تنها از راه زبان با افکار و ادراکات بشر است، ولی پیغمبران به آنچه می گویند _ قبل از آنکه از دیگران تقاضای عمل کنند _ عمل می کنند، در نتیجه تا اعماق روح بشر نفوذ می کنند و قلب و احساسات بشر را تحت تصرف خویش درمی آورند. سخن از زبان بیرون می آید و از گوش می گذرد، ولی عمل، موج و انعکاسی عمیق در روح دیگری پدید می آورد». (2)