اندیشه های تربیتی استاد مرتضی مطهری (ره) صفحه 196

درمی آیند». (1)

پنج _ سعه صدر و توجه به روحیات خاص هر متربی

نباید انتظار داشت که تمام مردم هم سلیقه و هم فکر باشند. آنها همان طور که از نظر شکل و قیافه و اندام مختلف آفریده شده اند و نمی توان دو نفر یافت که از هر نظر درست مثل هم باشند، از لحاظ روحیات و عقاید و سلیقه نیز مختلف آفریده شده اند. پایه ها و رشته های سرشتشان و همچنین اصول تربیت آنها با هم تفاوت دارد. درست است که روح و قلب بیش از جسم و تن قابلیت قالب گیری دارد و تغییرپذیر است، ولی مثل قطعه های گِل نیست که به آسانی بتوان آنها را در قالبی مثل قالب خشت یا قالب فلزات ذوب شده ریخت و هر طور که خواست، از آن صورتی و شکلی پدید آورد. حتی در اختیار خود شخص هم نیست و حتی خود شخص هم نمی تواند با تصمیم و اراده، هر شکلی که میل دارد، به روح خود بدهد.

مردم در عین اینکه باید در یک صراط مستقیم و یک شاهراه حرکت کنند، هر کدام در وجود خود راهی مخصوص به خود دارند و به قول علامه طباطبایی در تفسیر سوره حمد، صراط یکی است اما سبیل، مختلف و متفاوت است.

شرط هادی و راهبر، سعه صدر و قدرت تحمل است که در عین اینکه همه مردم را می خواهد به یک شاهراه هدایت کند، توجه داشته باشد که «اَلطُّرقُ اِلَی اللّهِ بِعَدَد النُّفاسِ الْخَلائِقِ»، توجه داشته باشد که راه ها متفاوت است. چنین شخصی بهتر می تواند مردم را هدایت کند، برخلاف اشخاص