اندیشه های تربیتی استاد مرتضی مطهری (ره) صفحه 65

بحث نسبی و مطلق بودن احکام و قوانین دینی، بر بحث متغیر و ثابت بودن دین و ارتباط متغیر با ثابت مبتنی است. ازاین رو، بحث نسبیت و اطلاق در تربیت و اخلاق، در گرو پذیرش این حقیقت است که دین، جنبه ای ثابت و جنبه ای متغیر دارد و تمام امور تغییرپذیر، در پرتو امور، ثابت، توجیه پذیر و کاربردی اند. در مورد تربیت و اخلاق نیز چنین است. به این معنا که هم در اخلاق و هم در تربیت، برخی از امور، ثابت و برخی دیگر تغییرپذیرند و به بیان دیگر، برخی از امور، مطلق و برخی نسبی اند. در زمینه اخلاق همواره باید دو مسئله را از هم جدا کنیم، یکی اخلاق و دیگری رفتار. در واقع، اخلاق غیر از رفتاری است که خُلق را در انسان پدید می آورد. بنابراین، منظور از رفتار همان تربیت است؛ یعنی تربیتی که به اخلاق می انجامد. از سوی دیگر، در زمینه تربیت نیز باید دو مسئله را از یکدیگر جدا کنیم؛ یکی اصول تربیتی و دیگری روش ها و شیوه های تربیتی (رفتار).

مختصر اینکه در نفس ِ اخلاق و اصول تربیتی، هیچ گونه تغییر و اختلافی رخ نمی دهد و همواره ثابت باقی خواهند ماند. آنچه دستخوش دگرگونی می شود، رفتار تربیتی است که بر اساس عوامل گوناگون تغییر می کند. عامل جنسیت، زمان و... می توانند رفتارهای تربیتی را دگرگون سازند، ولی اخلاق و اصول تربیتی، در همه اوضاع و احوال و برای همه (زن و مرد) یکسان است. (1)