اندیشه های تربیتی استاد مرتضی مطهری (ره) صفحه 73

بندد. وظیفه تعلیم و تربیت، نگه داری قالب ها نیست، بلکه نگه داری مدار و راه است. تعلیم و تربیت از آن جهت که آموزه های ثابت دارد، واقعاً راهنماست. (1)

5. انسان مدار

اشاره

از دیگر ویژگی های تربیت در اسلام این است که بر گرد مدار انسان می چرخد و بر پایه کرامت و آزادی او استوار شده است. انسان مدار بودن تربیت در اسلام، به این معناست که به انسان به عنوان ماده و موضوع تربیت باید توجه کامل شود و تربیتی بر روی او انجام گیرد که به تخریب و کاستی وی نینجامد. به بیان دیگر، ما اجازه نداریم بر اساس خواسته های خود، هرطور که می خواهیم انسان را بسازیم و تربیت کنیم، به ویژه اگر به نابودی استعدادها و توان مندی های او بینجامد، بلکه تنها در چارچوب سعادت و تکامل انسان باید به ساخت و تربیت او اقدام کرد. ازاین رو، از سه جنبه می توان به جلوه انسان مداری در مکتب تربیتی اسلام توجه کرد:

الف) تربیت در خدمت انسان

«در بسیاری از مکتب ها انسان مانند یک شی ء فرض می شود که برای منظور یا منظورهایی ساخته می شود. چیزی که در این ساختن منظور نیست، خود آن ماده است. در حقیقت، سازنده و صنعت گر، هدف خاص خودش را دارد و از ماده ای که می خواهد از آن چیزی بسازد، به عنوان یک شی ء استفاده می کند و هر عملی که با منظورش هماهنگ باشد، بر روی آن انجام می دهد و چه بسا آنچه او انجام می دهد، از نظر آن شی ء، خراب کردن و ناقص کردن باشد، ولی از نظر انسانی که می خواهد از آن