اندیشه های تربیتی استاد مرتضی مطهری (ره) صفحه 78

خدا موجودی پیدا نمی شود که ارزشش برابر نفس باشد.

_ غیرت: تعبیر دیگر [از] کرامت نفس، غیرت است؛ یعنی پاره ای از مسائل اخلاقی به حکم این است که غیرت انسان اقتضا می کند چنین باشد یا چنین نباشد. امام علی(ع) می فرماید:

قَدُرَ الرَّجُلِ عَلی قَدْرِ هِمَّتِهِ.... وَ عِفَّتُهُ عَلی قَدْرِ غَیْرَتِهِ. (1)

درجه هر کس به میزان همت او بستگی دارد... و عفت هر کس برابر با اندازه غیرت اوست.

ما زَنی غَیُّورٌ قُطّ (2).

آدم باغیرت هرگز زنا نمی کند». (3)

ج) آزادی

یکی از ویژگی های تربیت در اسلام این است که چون بر مدار انسان می چرخد و انسان از راه انگیزه و اشتیاق تربیت شدنی است، پس تربیت اجباربردار نیست و آزادی و اختیار از ویژگی های جدایی ناپذیر تربیت است.

منظور از آزادی چیست؟ آزادی در رشد و پیشرفت انسان چه جایگاهی دارد؟ «آزادی برای رشد، فوق العاده امر مقدسی به شمار می رود.» (4) «آزادی کلی به این معنا صحیح است که نباید مانع بروز استعدادهای بشر شد؛ دیگر به این معنا صحیح است که بسیاری چیزهاست که با جبر نمی توان به بشر تحمیل کرد و دیگر به این جهت است که بشر موجودی است که باید بالاختیار و در صحنه تنازع و

1- . نهج البلاغه، حکمت 44.
2- . نهج البلاغه، حکمت 297.
3- . تعلیم و تربیت در اسلام، صص141 _ 147؛ مجموعه آثار، ج22، صص652 _ 658.
4- . یادداشت های استاد مطهری، ج 1، ص 60.