- دیباچه 1
- پیش گفتار 4
- چیستی تربیت 6
- تربیت و اخلاق 6
- فصل اول: کلیات 6
- تربیت و ادب 8
- تربیت و صنعت 10
- تربیت و عادت 10
- تربیت و پرورش 16
- ضرورت تربیت 18
- اشاره 18
- 1. جسم 21
- اشاره 21
- موضوع تربیت 21
- 2. روح 25
- 1. قابلیت تغییر انسان 31
- اشاره 31
- فصل دوم: مبانی تربیت 31
- 2. مرکب بودن انسان 34
- اشاره 37
- 1. استعداد جسمانی 37
- مبانی خاص 37
- اشاره 37
- 2. استعدادهای فطری 37
- الف) استعداد عقلانی 39
- ب) استعداد اخلاقی 40
- د) بعد خلاقیت (آفرینندگی و ابتکار) 42
- ج) استعداد هنری و ذوقی 42
- ه_) بعد دینی (حس تقدیس و پرستش) 43
- و) بعد اراده 44
- فصل سوم: ویژگی های تربیت 46
- اشاره 46
- 1. خدامحوری 46
- الف) جنبه های فردی و اجتماعی 53
- 2. جامعیت 53
- اشاره 53
- ب) همگانی بودن 55
- ج) جنبه های متفاوت وجودی انسان 56
- 3. اعتدال و هماهنگی 58
- اشاره 62
- 4. نسبی یا مطلق بودن تربیت 62
- الف) جنسیت و نسبیت 66
- ب) زمان و نسبیت 70
- الف) تربیت در خدمت انسان 73
- 5. انسان مدار 73
- اشاره 73
- ب) کرامت انسان 74
- ج) آزادی 78
- 6. زندگی مدار 82
- اشاره 84
- فصل چهارم: اهداف تربیت 84
- 1. پرورش جسم 84
- 2. پرورش عقل 85
- الف) تفکر به عنوان عبادت 85
- اشاره 85
- ب) ارزش (سندیت رجحیت) عقل 86
- ج) بیدار کردن عقل 89
- 3. پرورش اراده 91
- 4. پرورش ایمان 93
- فصل پنجم: ساحت های تربیت 96
- اشاره 96
- 4. ساحت قلب 98
- 2. ساحت عقلانی 98
- 3. ساحت اراده 98
- 1. ساحت جسمانی 98
- 5. ساحت علمی 99
- 6. ساحت غریزی 105
- 7. ساحت اخلاقی 107
- 8 . ساحت ذوقی و هنری 111
- 9. ساحت اجتماعی 113
- 10. ساحت فنی و صنعتی 119
- 1. انواع تربیت 121
- فصل ششم: راهکارهای اعمال تربیت 121
- 2. مراحل تربیت 123
- 3. اهمیت تربیت دوران کودکی 125
- اشاره 128
- 4. مراحل برنامه تربیتی 128
- 5. عوامل و کارکردهای تربیت 128
- الف) آموزش و فراگیری 131
- اشاره 135
- اشاره 135
- اول _ تفکر در عالم خلقت 135
- یک _ راهکارهای تربیتی تفکر 135
- ب) تفکر 135
- سوم _ تفکر انسان درباره خود 136
- دوم _ تفکر در تاریخ 136
- اول _ نقادی 137
- دو _ کارکردهای تفکر 137
- ج) تسلط بر خود 139
- دوم _ آخربینی 139
- د) عبادت 140
- اشاره 140
- مرحله اول: چیرگی بر خود 143
- اشاره 143
- یک _ کارکرد جوهره عبادت 143
- مرحله دوم: چیرگی بر قوه خیال 144
- مرحله سوم: بی نیاز شدن روح از بدن 144
- اشاره 145
- مرحله پنجم: قدرت تصرف در دنیای بیرون 145
- دو _ کارکرد شکلی عبادت 145
- مرحله چهارم: قدرت تصرف در بدن 145
- اول _ عبادت و حقوق اجتماعی 146
- دوم _ نماز و رو به قبله ایستادن 146
- چهارم _ تمرین وقت شناسی 147
- سوم _ تمرین ضبط نفس 147
- ه_) تقوا و تزکیه 148
- و) کار (اشتغال عمل) 150
- اشاره 150
- اول _ تمرکز قوه خیال 151
- اشاره 151
- یک _ کارکردهای کار 151
- چهارم _ فکر منطقی 152
- سوم _ خودآزمایی 152
- دوم _ جلوگیری از گناه 152
- ششم _ کار و احساس شخصیت 153
- پنجم _ تأثیر کار بر احساس انسان 153
- ز) ازدواج 154
- ح) جهاد 154
- اشاره 155
- ط) محبت (احسان) 155
- اول _ آثار فردی محبت (عشق) 157
- اشاره 157
- یک _ کارکرد محبت 157
- دوم _ آثار اجتماعی محبت 160
- ی) سختی ها و مصیبت ها 162
- اشاره 162
- یک _ مصیبت های ما در خوش بختی ها 162
- دو _ اثر تربیتی بلایا 163
- سه _ سازندگی شداید 165
- چهار _ نازپروردگی 167
- ک) دوستی و معاشرت 169
- ل) هجرت 171
- اشاره 174
- یک _ موعظه و حکمت 174
- م) موعظه 174
- اشاره 175
- ن) تشویق و تهدید 175
- دو _ موعظه و خطابه 175
- یک _ جایگاه تشویق در تربیت 176
- دو _ جایگاه تهدید در تربیت 177
- سه _ لزوم آگاهی از علت تشویق و تهدید 178
- چهار _ تبشیر و انذار 179
- س) الگو 180
- 2. مربی 183
- فصل هفتم: ارکان تربیت 183
- 1. برنامه تربیت 183
- الف) ضرورت مربی 183
- ب) ویژگی های مربی 186
- اشاره 186
- یک _ خودساختگی 187
- دو _ ترس از پروردگار 188
- ج) وظایف مربی 189
- اشاره 189
- یک _ آگاهی از راه ها و ابزار تربیت 189
- دو _ شناخت جوان (روحیات و چالش ها) 191
- سه _ توجه به رشد شخصیت متربی 193
- چهار _ آسان گیری و نرمش در تربیت 194
- پنج _ سعه صدر و توجه به روحیات خاص هر متربی 196
- 3. متربی 197
- اشاره 197
- الف) شناخت معلومات درست و پیروی از آنها 198
- اشاره 200
- ب) شناخت درست مربی 200
- پرهیز از زیاده روی در سرسپردگی به مربی 201
- الف) تن پروری 204
- فصل هشتم: آسیب شناسی تربیت 204
- اشاره 204
- 1. موانع پرورش جسم 204
- ب) تضعیف جسم 206
- الف) موانع درونی 206
- 2. موانع پرورش عقل 206
- اشاره 206
- یک _ موانع منطقی 206
- دو _ بمباران اطلاعاتی 207
- ب) موانع بیرونی 208
- اشاره 208
- یک _ تکیه بر ظنّ و گمان 209
- سه _ شتاب زدگی 210
- دو _ هوای نفس 210
- چهار _ سنّت گرایی 211
- شش _ اکثریت گرایی 212
- پنج _ شخصیت گرایی 212
- هفت _ تلقین پذیری 213
- هشت _ تعصب ورزی 213
- اشاره 214
- 4. تربیت ویژه 214
- 3. عادت 214
- الف) آسیب شناسی اخلاق فیلسوفانه 215
- ب) آسیب شناسی اخلاق عارفانه 217
- کتاب نامه 219
فصل پنجم: ساحت های تربیت
اشاره
یکی از بحث های این مجموعه موضوع تربیت بود. منظور از موضوع تربیت، امری بود که تربیت درباره آن و بر روی آن صورت می گرفت. ازاین رو، وقتی بیان می شود موضوع تربیت، جسم یا روح است؛ یعنی تربیت بر روی جسم یا روح صورت می گیرد. تفاوت موضوع تربیت با ساحت تربیت در این است که آنچه در زمینه ساحت محور قرار می گیرد، به طور لزوم موضوع تربیت نیست. برای مثال، اگر یکی از ساحت های وجود انسان را امور جنسی بدانیم، هر نوع تربیتی که با توجه به این ساحت وجودی انجام می شود، در ردیف تربیت جنسی قرار می گیرد، هر چند امور جنسی به عنوان یک غریزه، به طور مستقل موضوع تربیت قرار نمی گیرد. همچنین ساحت اخلاقی، ساحت اجتماعی و ساحت فنی و صنعتی نیز موضوع تربیت نیستند. برای مثال، اخلاق، بخشی از وجود آدمی نیست که مانند جسم و روح موضوع تربیت قرار گیرد یا مانند استعداد عقلانی یا استعدادهای دیگر تربیت شود، بلکه حاصل کنش چند عامل دیگر است، بازتاب حاکمیت عقل و ایمان بر غرایز یا به بیان دیگر، نتیجه نظم دادن به غرایز از راه عقل و ایمان است. البته گاهی ساحت