اهداف و چشم اندازهای جهاد اقتصادی صفحه 18

است.(1) در واقع، عدالت اجتماعی متضمن دو عنصر اساسی «منع ظلم و دشمنی» و «امر به نیکی و احسان» در میان افراد جامعه است.

معیارهایی که در نظام اقتصادی اسلام، ضامن استمرار جامعه مبتنی بر عدالت است، به این شرح هستند:

1. با وجود طبقاتی از جامعه یا مجموعه هایی از افراد که توان رسیدن به حد بی نیازی را ندارند، ثروتمند شدن بعضی از افراد را اجازه نمی دهد؛

2. تفاوت فاحش بین سطوح مختلف معیشت را نفی می کند؛ یعنی نباید فقر زمین گیرکننده، در کنار ثروتمند شدن فزاینده وجود داشته باشد. اسلام راضی نیست بعضی در کوخ هایی که حتی برای حفظ از گرما یا سرما، مناسب نیستند زندگی کنند؛ درحالی که در کنار آنها کاخ های چندطبقه، وسیع و دل گشا وجود داشته باشد.

در صورت اختلاف این معیارها یا وجود وضعیت استثنایی، ولیّ امر می تواند برای برقراری نظمی که برای استمرار عدالت اجتماعی لازم باشد، دخالت کند. همان طور که در زمان حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله اتفاق افتاد، موردی که خداوند فیء بنی نضیر را به تأمین نیازهای دولت، فقیران و نیازمندان اختصاص داد و آنها را میان لشکریان تقسیم نکرد.(2)

عدالت اقتصادی که درباره حق سهم بری از ثروت ها و درآمدهای جامعه است وقتی پدید می آید که هرکس به حق خود در این زمینه دست یابد. پیش از توضیح بیشتر در این باره، بیان دو مقدمه ضروری است: