اهداف و چشم اندازهای جهاد اقتصادی صفحه 19

مقدمه اول

مفهوم عدالت به مثابه وصف نظام با مفهوم عدالت به منزله هدف نظام متفاوت است. عدالت با عنوان یک هدف، حالتی را وصف می کند که در آن، همه افراد و گروه ها و شخصیت های حقیقی و حقوقی به حقوق خود دست یافته اند. عدالت به مثابه وصف نظام، شکل خاصی از نظام را وصف می کند که کارکرد آن به سوی هدف عدالت است. بر این اساس، وقتی می خواهیم به تبیین مفهوم عدالت اقتصادی با عنوان یک هدف بپردازیم، کافی است حقوق مشروع مردم را در سهم بری آنان از ثروت ها و درآمدهای جامعه بیان کنیم.

مقدمه دوم

همان گونه که در مقدمه اول مطرح شد، عدالت اقتصادی به منزله یک هدف، حالتی را وصف می کند که در آن، همه مردم به حق خود از ثروت ها و درآمدهای جامعه دست یافته اند. اکنون بحث بر سر این است که چگونه گروه های مختلف مردم به این ثروت ها حق پیدا می کنند و اساساً مرجع تعیین حقِ سهم بری از این ثروت ها کیست؟ آیا خداند متعالی باید تعیین کند چه کسی، در چه صورت و چه مقدار حق می یابد، یا مسئله عقلی است یا باید بر اساس محاسبات عرفی بدان پرداخت؟

هریک از این سه صورت را برگزینیم، روش ما در تبیین این حقوق و در نهایت، در تعریف عدالت اقتصادی، تفاوت خواهد کرد.

بر اساس مبانی فلسفی نظام اقتصادی اسلام، تعیین این حقوق با خداوند متعال است. استدلال این مطلب دو مقدمه دارد:

1. خدا، مالک همه چیز، حتی وجود و افعال انسان است: «وَلِلّهِ مَا فِی