اهداف و چشم اندازهای جهاد اقتصادی صفحه 24

ج) نیاز؛ دومین منشأ به وجود آمدن حق سهم بری از ثروت ها و درآمدها

ج) نیاز؛ دومین منشأ به وجود آمدن حق سهم بری از ثروت ها و درآمدها

نیاز وقتی منشأ ایجاد چنین حقی است که انسان نتواند با تلاش در مسیر حلال، درآمد لازم برای زندگی در سطح کفاف را به دست آورد. نیازمندان جامعه دو دسته اند: یک دسته افرادی مانند معلولان، سال خوردگان، اطفال بی سرپرست و بیماران که نمی توانند با تلاش، سهم خود را از ثروت های جامعه استیفا کنند. گروه دیگر، کسانی هستند که به فعالیت اقتصادی می پردازند، ولی درآمدشان، مخارج زندگی در سطح کفاف را تأمین نمی کند.

آیات و روایات، نشان می دهند که نیازمندان جامعه هم در بیت المال مسلمانان حق دارند و هم در اموال ثروتمندان.

حق نیازمندان در بیت المال

بیت المال، درحقیقت، همان خزانه دولت است. بخشی از وجوهی که به بیت المال واریز می شود، خمس و زکاتی است که ثروتمندان می پردازند و بخش دیگر، انفال و درآمدهای حاصل از آن است. بر اساس آیه هفت سوره حشرِ قرآن کریم که می فرماید: «آنچه را خداوند از اهل این آبادی ها به رسولش بازگرداند، از آنِ خدا و رسول و خویشاوندانش و یتیمان و مستمندان و درراه ماندگان است...»، می توان گفت نیازمندان جامعه در انفال حق دارند و امام مسلمانان موظف است نیاز آنان را از بیت المال برطرف سازد. حضرت امام علی علیه السلام این وظیفه را در نامه خود به مالک اشتر چنین یادآوری کرده است:

خدا را، خدا را، درباره طبقه پایین جامعه؛ کسانی که هیچ چاره ای ندارند، از مساکین و بینوایان و زمین گیران. در این طبقه، مردمی هستند که