- پیش گفتار 1
- الف) جهاد اقتصادی 4
- 1. تعریف مفاهیم٭ 4
- اشاره 4
- اشاره 4
- فصل اول: کلیات 4
- ب) مفاهیم استعاره ای جهاد اقتصادی 5
- ج) اقتصاد اسلامی 6
- و) عدالت اقتصادی 6
- ه) اهداف اقتصادی اسلام 6
- د) نظام اقتصادی اسلام 6
- ز) استقلال و اقتدار اقتصادی 7
- ح) توسعه اقتصادی 7
- ط) رشد اقتصادی 8
- ی) توسعه اقتصادی پایدار 8
- ک) تولید، توزیع و مصرف 9
- م) الگوی توسعه اقتصادی 10
- ل) انسان اقتصادی مسلمان 10
- 2. قلمرو و جایگاه تحقیق 11
- اشاره 14
- فصل دوم: اهداف جهاد اقتصادی 14
- 1. استقلال اقتصادی 14
- اشاره 17
- 2. عدالت اقتصادی٭ 17
- اشاره 20
- مفهوم عدالت اقتصادی 20
- الف) همه ثروت ها برای همه مردم آفریده شده است 21
- ب) کار مفید اقتصادی؛ نخستین منشأ پیدایش حق در ثروت ها 22
- ج) نیاز؛ دومین منشأ به وجود آمدن حق سهم بری از ثروت ها و درآمدها 24
- تحقق عدالت اقتصادی٭ 26
- 3. اقتدار اقتصادی٭ 28
- 4. توسعه اقتصادی 30
- اشاره 30
- سازگاری عدالت و رشد اقتصادی 32
- 5. تحکیم ارزش های اسلامی 35
- 6. حاکمیت سیاسی اسلام و گسترش و تقویت آن 40
- 7. رفاه عمومی 41
- 8. آمادگی برای مبارزه با تهدید دشمن 43
- 9. دست یابی به اهداف اقتصادی برنامه پنجم توسعه کشور 44
- فصل سوم: چشم انداز اقتصاد اسلامی با رویکرد جهاد اقتصادی 45
- اشاره 45
- 1. دیدگاه الگوی جدید توسعه اقتصادی٭ 46
- اشاره 46
- نارسایی های الگوی توسعه 49
- الف) بازار در مقابل دولت 53
- اشاره 53
- تولد الگویی جدید 53
- ب) علم اقتصاد توسعه و مسئله عرضه و تقاضا 54
- ج) ترکیب علم اقتصاد با اخلاقیات 55
- نکته پایانی 56
- 2. شاخص های معرّف توسعه پایدار٭ 57
- الف) تأثیر اعتقادات اسلامی در فعالیت های اقتصادی 62
- 3. دیدگاه کلی اسلام درباره توسعه پایدار٭ 62
- اشاره 62
- ب) زیان نزدن به ثروت های طبیعی 63
- د) حق مالکیت حاکم اسلامی بر ثروت های عمومی 64
- ج) اختیارات حاکم اسلامی در کنترل فعالیت های اقتصادی 64
- اشاره 71
- اشاره 71
- الف) کلیات 71
- یک _ چیستی الگو 71
- 4. چشم انداز الگوی اسلامی توسعه اقتصادی 71
- دو_ ضرورت و دلیل طراحی الگو 72
- سه _ مفاهیم مقدماتی الگوی اقتصاد اسلامی 73
- اشاره 73
- اول _ معرفی الگوی مطلوب 73
- دوم _ شناخت پدیده های واقعی 74
- سوم _ اثرات متقابل معرفی الگوی مطلوب و شناخت پدیده های واقعی اقتصادی 74
- چهارم _ فایده ارائه الگوی مطلوب 76
- ب) انسان اقتصادی مسلمان 77
- پنجم _ پیش فرض های الگوی اسلامی توسعه اقتصادی 77
- اشاره 77
- مختصات مهم انسان اقتصادی (سازگار با تعالیم اسلام)٭ 79
- اشاره 79
- 1. پرکاری و سخت کوشی 81
- 2. پردرآمدی (بالقوه) 82
- 3. داشتن پس انداز بسیار (بالقوه) 83
- 4. ثروتمندی (بالقوه) 84
- 5. سرمایه گذاری 84
- 6. انفاق 85
- 7. کممصرفی (قناعت پیشه) 86
- 8. داشتن برنامه و نظم 87
- اشاره 89
- ج) ارزش های اسلامی اقتصادی 89
- تحریم ربا 90
- سرمایه گذاری اسلامی 91
- اشاره 91
- 2. مضاربه 92
- 1. شرکت عقدی 92
- 4. مساقات 93
- 3. مزارعه 93
- 5. جعاله 94
- بانکداری اسلامی 94
- بانکداری اسلامی در ایران 96
- مالیات اسلامی 98
- طبقه بندی مالیات های اسلامی 99
- حرمت احتکار و تنظیم بازار 101
- تحریف اسراف و تنظیم الگوی مصرف 101
- فسادگریزی و حرمت اتراف 102
- فصل چهارم: ایده های رسانه ای 104
- اشاره 104
- الگوی مستقل 113
- مقررات اسلامی الگوی مستقل1 119
- کتاب نامه 125
سیره عملی ائمه علیهم السلام و بزرگان دین نیز نشان دهنده اهتمام آنها به عمران و آبادی است.(1)
ج) تأکید بر سرمایه گذاری و پرهیز از راکد گذاشتن منابع مالی و امکانات سرمایه ای در سفارش ها و سیره عملی بزرگان اسلام و نیز در سیاست مالی این آیین مشاهده می شود.
در توصیه های رهبران اسلام آمده است که اموال خود را مهمل نگذارید؛ زمین را بدون استفاده رها نکنید؛ اگر خود، بهره برداری نمی کنید، به دیگران بدهید تا روی آن کار کنند؛ اموال خود را به صورت پول راکد نگه ندارید؛ زمین زراعتی و باغ و خانه را که دارای منافع و بازدهی اقتصادی است، خریداری کنید؛ به تولید و تجارت بپردازید یا بدهید به دیگران که با آن کار کنند.(2)
در سیره آنان نیز مشاهده می شود که از راکد گذاشتن پول پرهیز داشتند و همیشه سرمایه گذاری می کردند. همچنان که امام صادق علیه السلام هفتصد دینار به «عذافر» داد و فرمود:
با آن تجارت کن. من به سود آن حریص نیستم؛ اگرچه سود مطلوب مردم است، می خواهم خدا مرا در حالی ببیند که خود را در معرض منافع او قرار داده ام.(3)
در سیاست مالی اسلام نیز با قرار دادن زکات بر نقدین (طلا و نقره)، در صورتی که راکد مانده باشد و نیز شتر و گاوی که در طول سال کار
1- نهج البلاغه، ترجمه: صبحی صالح، ص427.
2- وسائل الشیعه، ج12، ص44 و ج1 ص45.
3- محمد بن یعقوب کلینی، فروع کافی، ج5، ص76.