- پیش گفتار 1
- 1. تعریف مفاهیم٭ 4
- اشاره 4
- اشاره 4
- فصل اول: کلیات 4
- الف) جهاد اقتصادی 4
- ب) مفاهیم استعاره ای جهاد اقتصادی 5
- و) عدالت اقتصادی 6
- ه) اهداف اقتصادی اسلام 6
- ج) اقتصاد اسلامی 6
- د) نظام اقتصادی اسلام 6
- ز) استقلال و اقتدار اقتصادی 7
- ح) توسعه اقتصادی 7
- ی) توسعه اقتصادی پایدار 8
- ط) رشد اقتصادی 8
- ک) تولید، توزیع و مصرف 9
- ل) انسان اقتصادی مسلمان 10
- م) الگوی توسعه اقتصادی 10
- 2. قلمرو و جایگاه تحقیق 11
- 1. استقلال اقتصادی 14
- فصل دوم: اهداف جهاد اقتصادی 14
- اشاره 14
- اشاره 17
- 2. عدالت اقتصادی٭ 17
- اشاره 20
- مفهوم عدالت اقتصادی 20
- الف) همه ثروت ها برای همه مردم آفریده شده است 21
- ب) کار مفید اقتصادی؛ نخستین منشأ پیدایش حق در ثروت ها 22
- ج) نیاز؛ دومین منشأ به وجود آمدن حق سهم بری از ثروت ها و درآمدها 24
- تحقق عدالت اقتصادی٭ 26
- 3. اقتدار اقتصادی٭ 28
- 4. توسعه اقتصادی 30
- اشاره 30
- سازگاری عدالت و رشد اقتصادی 32
- 5. تحکیم ارزش های اسلامی 35
- 6. حاکمیت سیاسی اسلام و گسترش و تقویت آن 40
- 7. رفاه عمومی 41
- 8. آمادگی برای مبارزه با تهدید دشمن 43
- 9. دست یابی به اهداف اقتصادی برنامه پنجم توسعه کشور 44
- فصل سوم: چشم انداز اقتصاد اسلامی با رویکرد جهاد اقتصادی 45
- اشاره 45
- 1. دیدگاه الگوی جدید توسعه اقتصادی٭ 46
- اشاره 46
- نارسایی های الگوی توسعه 49
- تولد الگویی جدید 53
- اشاره 53
- الف) بازار در مقابل دولت 53
- ب) علم اقتصاد توسعه و مسئله عرضه و تقاضا 54
- ج) ترکیب علم اقتصاد با اخلاقیات 55
- نکته پایانی 56
- 2. شاخص های معرّف توسعه پایدار٭ 57
- الف) تأثیر اعتقادات اسلامی در فعالیت های اقتصادی 62
- 3. دیدگاه کلی اسلام درباره توسعه پایدار٭ 62
- اشاره 62
- ب) زیان نزدن به ثروت های طبیعی 63
- د) حق مالکیت حاکم اسلامی بر ثروت های عمومی 64
- ج) اختیارات حاکم اسلامی در کنترل فعالیت های اقتصادی 64
- اشاره 71
- 4. چشم انداز الگوی اسلامی توسعه اقتصادی 71
- یک _ چیستی الگو 71
- الف) کلیات 71
- اشاره 71
- دو_ ضرورت و دلیل طراحی الگو 72
- اشاره 73
- سه _ مفاهیم مقدماتی الگوی اقتصاد اسلامی 73
- اول _ معرفی الگوی مطلوب 73
- دوم _ شناخت پدیده های واقعی 74
- سوم _ اثرات متقابل معرفی الگوی مطلوب و شناخت پدیده های واقعی اقتصادی 74
- چهارم _ فایده ارائه الگوی مطلوب 76
- ب) انسان اقتصادی مسلمان 77
- اشاره 77
- پنجم _ پیش فرض های الگوی اسلامی توسعه اقتصادی 77
- اشاره 79
- مختصات مهم انسان اقتصادی (سازگار با تعالیم اسلام)٭ 79
- 1. پرکاری و سخت کوشی 81
- 2. پردرآمدی (بالقوه) 82
- 3. داشتن پس انداز بسیار (بالقوه) 83
- 5. سرمایه گذاری 84
- 4. ثروتمندی (بالقوه) 84
- 6. انفاق 85
- 7. کممصرفی (قناعت پیشه) 86
- 8. داشتن برنامه و نظم 87
- اشاره 89
- ج) ارزش های اسلامی اقتصادی 89
- تحریم ربا 90
- سرمایه گذاری اسلامی 91
- اشاره 91
- 1. شرکت عقدی 92
- 2. مضاربه 92
- 4. مساقات 93
- 3. مزارعه 93
- 5. جعاله 94
- بانکداری اسلامی 94
- بانکداری اسلامی در ایران 96
- مالیات اسلامی 98
- طبقه بندی مالیات های اسلامی 99
- حرمت احتکار و تنظیم بازار 101
- تحریف اسراف و تنظیم الگوی مصرف 101
- فسادگریزی و حرمت اتراف 102
- فصل چهارم: ایده های رسانه ای 104
- اشاره 104
- الگوی مستقل 113
- مقررات اسلامی الگوی مستقل1 119
- کتاب نامه 125
نکرده اند،(1) جریمه ای برای مهمل گذاشتن سرمایه ها قرار داده شده است تا موجب تشویق صاحبان این سرمایه ها برای به کار انداختن آنها باشد. به طور کلی، اسلام، تشویق کننده کار و سرمایه گذاری در همه زمینه های اقتصادی مورد نیاز جامعه، اعم از کشاورزی، صنعت، معدن، خدمات و... است؛
د) وجود هم بستگی و روحیه تعاون در جامعه و رسیدگی افراد به مشکلات همدیگر، یکی از عوامل رشد و توسعه اقتصادی است که در اسلام به بهترین شیوه فراهم می شود. اسلام با برقراری رابطه برادری بین مسلمانان، وحدت و یک پارچگی اجتماعی پدید می آورد. با وجود این هم بستگی، نیروهای موجود در جامعه به کمک یکدیگر، جامعه را به سوی اهداف مورد نظر پیش می برند؛ بهداشت روانی و آرامش روحی فراهم می شود و هزینه های اقتصادی و اجتماعی ناشی از اضطراب و فشارهای روحی و درگیری افراد به حداقل می رسد.(2)
سازگاری عدالت و رشد اقتصادی
سازگاری عدالت و رشد اقتصادی
در نظام اقتصادی اسلام، دو مفهوم رشد (توسعه) و عدالت با یکدیگر سازگاری دارند؛ زیرا روایات نشان می دهد این دو امر به مفهوم اسلامی آن در یک زمان قابل تحقق است و عدالت اقتصادی، شرط لازم رشد شمرده می شود. بخشی از روایاتی که به این مطلب گواهی می دهند، عبارتند از:
امام صادق علیه السلام می فرماید: «إِنَّ الناسَ یَسْتَغْنُونَ إِذَا عُدِل بَیْنَهُمْ؛ اگر عدالت
1- سید روح الله موسوی خمینی، تحریر الوسیله، ج1، صص299، 305 و 307.
2- مبانی اقتصاد اسلامی، ص65.