- پیش گفتار 1
- 1. تعریف مفاهیم٭ 4
- اشاره 4
- الف) جهاد اقتصادی 4
- اشاره 4
- فصل اول: کلیات 4
- ب) مفاهیم استعاره ای جهاد اقتصادی 5
- ه) اهداف اقتصادی اسلام 6
- و) عدالت اقتصادی 6
- د) نظام اقتصادی اسلام 6
- ج) اقتصاد اسلامی 6
- ز) استقلال و اقتدار اقتصادی 7
- ح) توسعه اقتصادی 7
- ی) توسعه اقتصادی پایدار 8
- ط) رشد اقتصادی 8
- ک) تولید، توزیع و مصرف 9
- ل) انسان اقتصادی مسلمان 10
- م) الگوی توسعه اقتصادی 10
- 2. قلمرو و جایگاه تحقیق 11
- 1. استقلال اقتصادی 14
- فصل دوم: اهداف جهاد اقتصادی 14
- اشاره 14
- اشاره 17
- 2. عدالت اقتصادی٭ 17
- اشاره 20
- مفهوم عدالت اقتصادی 20
- الف) همه ثروت ها برای همه مردم آفریده شده است 21
- ب) کار مفید اقتصادی؛ نخستین منشأ پیدایش حق در ثروت ها 22
- ج) نیاز؛ دومین منشأ به وجود آمدن حق سهم بری از ثروت ها و درآمدها 24
- تحقق عدالت اقتصادی٭ 26
- 3. اقتدار اقتصادی٭ 28
- 4. توسعه اقتصادی 30
- اشاره 30
- سازگاری عدالت و رشد اقتصادی 32
- 5. تحکیم ارزش های اسلامی 35
- 6. حاکمیت سیاسی اسلام و گسترش و تقویت آن 40
- 7. رفاه عمومی 41
- 8. آمادگی برای مبارزه با تهدید دشمن 43
- 9. دست یابی به اهداف اقتصادی برنامه پنجم توسعه کشور 44
- فصل سوم: چشم انداز اقتصاد اسلامی با رویکرد جهاد اقتصادی 45
- اشاره 45
- 1. دیدگاه الگوی جدید توسعه اقتصادی٭ 46
- اشاره 46
- نارسایی های الگوی توسعه 49
- الف) بازار در مقابل دولت 53
- تولد الگویی جدید 53
- اشاره 53
- ب) علم اقتصاد توسعه و مسئله عرضه و تقاضا 54
- ج) ترکیب علم اقتصاد با اخلاقیات 55
- نکته پایانی 56
- 2. شاخص های معرّف توسعه پایدار٭ 57
- الف) تأثیر اعتقادات اسلامی در فعالیت های اقتصادی 62
- اشاره 62
- 3. دیدگاه کلی اسلام درباره توسعه پایدار٭ 62
- ب) زیان نزدن به ثروت های طبیعی 63
- د) حق مالکیت حاکم اسلامی بر ثروت های عمومی 64
- ج) اختیارات حاکم اسلامی در کنترل فعالیت های اقتصادی 64
- اشاره 71
- یک _ چیستی الگو 71
- 4. چشم انداز الگوی اسلامی توسعه اقتصادی 71
- الف) کلیات 71
- اشاره 71
- دو_ ضرورت و دلیل طراحی الگو 72
- اول _ معرفی الگوی مطلوب 73
- سه _ مفاهیم مقدماتی الگوی اقتصاد اسلامی 73
- اشاره 73
- دوم _ شناخت پدیده های واقعی 74
- سوم _ اثرات متقابل معرفی الگوی مطلوب و شناخت پدیده های واقعی اقتصادی 74
- چهارم _ فایده ارائه الگوی مطلوب 76
- ب) انسان اقتصادی مسلمان 77
- پنجم _ پیش فرض های الگوی اسلامی توسعه اقتصادی 77
- اشاره 77
- مختصات مهم انسان اقتصادی (سازگار با تعالیم اسلام)٭ 79
- اشاره 79
- 1. پرکاری و سخت کوشی 81
- 2. پردرآمدی (بالقوه) 82
- 3. داشتن پس انداز بسیار (بالقوه) 83
- 5. سرمایه گذاری 84
- 4. ثروتمندی (بالقوه) 84
- 6. انفاق 85
- 7. کممصرفی (قناعت پیشه) 86
- 8. داشتن برنامه و نظم 87
- ج) ارزش های اسلامی اقتصادی 89
- اشاره 89
- تحریم ربا 90
- سرمایه گذاری اسلامی 91
- اشاره 91
- 2. مضاربه 92
- 1. شرکت عقدی 92
- 4. مساقات 93
- 3. مزارعه 93
- 5. جعاله 94
- بانکداری اسلامی 94
- بانکداری اسلامی در ایران 96
- مالیات اسلامی 98
- طبقه بندی مالیات های اسلامی 99
- حرمت احتکار و تنظیم بازار 101
- تحریف اسراف و تنظیم الگوی مصرف 101
- فسادگریزی و حرمت اتراف 102
- فصل چهارم: ایده های رسانه ای 104
- اشاره 104
- الگوی مستقل 113
- مقررات اسلامی الگوی مستقل1 119
- کتاب نامه 125
تولد الگویی جدید
اشاره
تولد الگویی جدید
با توجه به نارسایی های الگوی توسعه و نیز زمینه هایی که اقتصاددانان توسعه در آن باره ضعیف و ناآگاه بوده اند و نیز مواردی که برای تکمیل آنها باید کارهای زیادی انجام شود تا الگویی جدید برای اقتصاد توسعه آفریده شود، یعنی دانشی که ازنظر تجربی (آماری)، حقایق جدیدی را درباره جهان واقع پیش بینی کند و درعین حال در فضای متافیزیکی حاکم در کشورهای در حال توسعه جای گیرد. اکنون برخی از مسائلی که در این الگوی جدید دارای اهمیت است و نیاز به تفکر بیشتر دارد، توضیح داده می شود.
الف) بازار در مقابل دولت
الف) بازار در مقابل دولت
آن گونه که «روزنشتاین رودن» (1943م)، «نورکس» (1953م)، «سیتووسکی» (1954م) و «هیرشمن» (1958م) مطرح کردند، تلویحاً بیان می داشت که دولت باید مراقب باشد هرجا که در بازار، نارسایی باشد یا هرگاه بازار، کامل نباشد(1) یا ضعیف شود یا هرگاه به سادگی بازاری وجود نداشت، دخالت کند. در غیاب نقش فعالیت تجارت بین الملل که ناشی از توجه و کشش بدبینانه به صادرات است، باید تصمیمات سرمایه گذاری، به طور هماهنگ گرفته شود تا بتوان به کمک مزیت تکمیل کنندگی درون صنعتی و درون بخشی، حجم محصول را به حداکثر رسانید.
این همان موردی است که تصمیمات سرمایه گذاری در آن باید
1- رقابت در بازار کامل نباشد، یعنی شرایط رقابت کامل در بازار وجود نداشته باشد. در اوضاع رقابت کامل، اولاً، در سراسر بازار نوع کالای مورد خرید و فروش همگن است؛ ثانیاً، اطلاعات به سرعت انتقال پیدا می کند؛ ثالثاً، امکان حرکت پذیری زیاد است؛ رابعاً، تعداد خریداران و فروشندگان به قدری زیاد است که یک فرد نمی تواند در قیمت بازار مؤثر باشد و در این وضع قیمت را نظام بازار تعیین می کند. به عبارت دیگر، قیمت به خریدار و فروشنده (در این نوع بازار) تحمیل می شود.