اهداف و چشم اندازهای جهاد اقتصادی صفحه 56

کار ساده ای نیست. با این حال، بستر اصلی علم اقتصاد و حتی اقتصاد توسعه، بیشتر، اثبات گرایی را پی می گیرد. در مدل اصلی توسعه، جایی برای «قلوب رئوف» وجود ندارد. با تبدیل رشد اقتصادی (محصول ناخالص ملی) به بالاترین هدف و دنباله روی از این ادعا که رشد اقتصادی، تنها، تابع انباشت سرمایه است، دیگر جایی برای ملاحظات اخلاقی باقی نمی ماند. در تلاش های اخیر برای رفع نقص های آن مدل، به مسئله اخلاق توجه نشده است. اگر تلاش هایی که برای تطبیق اقتصاد توسعه با رهنمود نئوکلاسیک ها درباره کارآیی بازار انجام می شود، به نتیجه برسد، دانش اقتصاد توسعه حتی بیش از گذشته به اخلاقیات بی اعتنا خواهد ماند.

نکته پایانی

نکته پایانی

در پایان این بحث لازم است این نکته یادآوری شود که علم اقتصاد توسعه نمی تواند با آنچه در جهان واقع می گذرد، بیگانه باشد؛ همان طور که متأسفانه بخش اعظم اقتصاد نئوکلاسیکی، بیگانه است. جهان واقع، پیچیده تر از آن است که بتوان با «جادوی بازار» با آن دست و پنجه نرم کرد یا با «نظریه خودراهبری» [«ریولین» (1987م)] (پوپولیستی) که به اقتصاد از دید عرضه نگاه می کند، آن را به نظم درآورد. وظیفه توسعه اقتصادی، مشکل تر از آن است که دست نامرئی، به تنهایی بتواند از پس انجام آن برآید و با توجه به آن وظیفه باید ساختار را تغییر دهد؛ به ویژه تغییراتی پدید آورد که قوی ترین منافع پذیرفته شده قانونی و تثبیت شده را در هم بکوبد. ممکن است تصور شود که این کارها، مخرّب و حتی آنارشیستی است، ولی نباید ترسید و همان طور که «وایت هِد» (1927م)