اهداف و چشم اندازهای جهاد اقتصادی صفحه 93

تجاری به ضرر انجامید، تنها صاحب مال التجاره است که خسارت را متحمل می شود و ضرری که متوجه عامل می گردد، همان تلاش و اقدامات بی نتیجه است که در جریان دادوستد متحمل گردیده است. باید توجه داشت که عقد مضاربه فقط در امور بازرگانی جاری است و فعالیت های تولیدی (صنعتی، کشاورزی، خدماتی) ربطی به این قرارداد ندارد. پس نمی توان به عنوان مضاربه، مالی را به صورت ابزار تولید در اختیار عامل گذارد، تا با آن به کار تولیدی بپردازد و سپس سود حاصل بین مالک ابزار و عامل، تقسیم گردد. برای این منظور می توان از عقود دیگر سود جست.(1)

3. مزارعه

3. مزارعه

عقد مزارعه قراردادی است بین صاحب زمین زراعی و کشاورز که به موجب آن، کشاورز زمین را کشت می کند و محصول به نسبت معیّن و مورد توافق طرفین، بین آنان تقسیم می گردد. در مزارعه شرط است که زمین آماده بهره برداری باشد. همچنین کسی که زمین را در اختیار می گذارد، یا باید مالک زمین باشد، یا به طریقی مثل اجاره، حق و سلطه ای بر آن داشته باشد. اما زمین هایی که هیچ گونه حقی بر آنها وجود ندارد، مثل زمین های موات و آنچه متعلق به دولت و عموم مسلمانان است، نمی توانند موضوع قرارداد مزارعه باشند.(2)

4. مساقات

4. مساقات

مساقات قراردادی است بین مالک و باغبان (عامل)؛ بر این اساس که