مستضعفان از دیدگاه اسلام صفحه 101

است تا بدین وسیله در کارهای اصلاح طلبانه آنان اخلال ایجاد کنند و مدت زمانی دیگر به بهره کشی و حکمرانی ناروا و استضعاف توده ها تداوم ببخشند.

5. برانگیختن احساسات

5. برانگیختن احساسات

ستمگران، هنگامی که خود را در کانون خطر، گرفتار دیده و استدلال های مخالفان را منطقی می دیدند، و درمی یافتند که توانایی رویارویی و گفت وگو با آنان را ندارند. به ناچار موضوع های احساس برانگیز را پیش می کشیدند و با طرح این گونه مسائل می کوشیدند تا موج ایجاد شده را به گونه ای مهار سازند.

در تاریخ، سردمداران استکبار، هنگام جدّی شدن کانون های خطر، از این موضوع بهره ها گرفته و با تحریک احساسات مردم به سود خود، بقای خویش را تحکیم بخشیده اند. دامن زدن به امور احساسی مانند «میهن دوستی» کاملاً حساب شده است؛ زیرا مردم، سرزمین خود را همانند جان شیرین دوست می دارند. ازاین رو، فرعون به اطرافیان خود فرمان داد تا چنین وانمود کنند که موسی و هارون قصد دارند آنان را از سرزمینشان بیرون کنند: «قالُوا إِنْ هذانِ لَساحِرانِ یُریدانِ أَنْ یُخْرِجاکُمْ مِنْ أَرْضِکُمْ؛ آنان گفتند: این دو تن از ساحران هستند و می خواهند شما را از سرزمینتان بیرون کنند». (طه: 63)

در جنگ صفین نیز این سیاست به کار گرفته شد. هنگامی که اردوگاه معاویه شکست قطعی خود را احساس کرد، برای ایجاد تفرقه و جنگ داخلی در میان سپاهیان علی علیه السلام دستور داد سربازانش، قرآن ها را برفراز نیزه کردند و فریاد برآوردند که این قرآن میان ما و شما داور باشد.

این نیرنگ به زودی کارگر افتاد و بسیاری با دیدن این صحنه احساس برانگیز، به بهانه اینکه ادامه جنگ با معاویه، پیکار با قرآن است، از جنگ دست کشیدند و علی علیه السلام را نیز به پذیرش آتش بس مجبور ساختند. آن حضرت و یاران ژرف اندیش و با ایمانش کوشش فراوانی کردند تا این گروه نادان را از خواب غفلت بیدار کنند و از شیطنت معاویه و همفکرانش آگاه سازند، ولی تلاش آنها نتیجه ای نبخشید و آشوب سراسر لشکر را فراگرفت.