مستضعفان از دیدگاه اسلام صفحه 103

آسان تر به یغما ببرد.

همچنین استعمارگران کوشیده اند با افزودن بر توان مندی های نظامی، سیاسی و اقتصادی خود، ملّت های عقب نگه داشته شده را بیش از پیش به استضعاف بکشانند. قرآن در این باره می فرماید:

إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلا فِی اْلأَرْضِ وَ جَعَلَ أَهْلَها شِیَعًا یَسْتَضْعِفُ طائِفَهً مِنْهُمْ. (قصص: 4)

فرعون در زمین گردن فرازی کرد و مردم را به گروه هایی تقسیم کرد و گروهی را به استضعاف کشید.

مرحوم طبرسی در مجمع البیان «شِیَعاً» را «فِرَقاً» معنا کرده است. بنابراین، معنای آیه این می شود که: فرعون، اهل مصر را گروه گروه و فرقه فرقه کرده بود.(1)

گرچه این آیه بر استضعاف بنی اسرائیل از سوی فرعون دلالت دارد، ولی با افزودن آیه «فَاستَخَفَّ قَومَهُ»(2) این مطلب برمی آید که: فرعون همه گروه های ساکن در آن سرزمین را به استضعاف کشیده بود، ولی شیوه استضعاف هریک با دیگری متفاوت بود.

به این ترتیب، دیکتاتور مصر، مردم را به گروه های کوچک تقسیم کرده بود و با ایجاد تفرقه میان سبطیان و قبطیان،(3) آنان را به استضعاف می کشاند. باری، شیوه «تفرقه انداز و حکومت کن»، ابزاری کارآمد است که همه مستکبران در همه زمان ها به کار می گیرند.

1- 1.مجمع البیان، ذیل آیه.
2- «پس قوم خود را سبک مغز یافت و آنان را فریفت». (زخرف: 54)
3- سبطیان، مهاجران بنی اسرائیل بودند که به صورت بردگان و غلامان و کنیزان در چنگال فراعنه گرفتار بودند. قبطیان نیز بومیان سرزمین مصر بودند و تمام وسایل رفاهی و کاخ ها و ثروت ها و پست های حکومت در اختیارشان بود. برگرفته از: تفسیر نمونه، ج 16، ص 11