مستضعفان از دیدگاه اسلام صفحه 128

تاریخ زندگی بشر نیست و نمی توان ادعا کرد که ریشه همه این تفاوت ها در تبعیض های اجتماعی نهفته است و اگر تبعیض ها نمی بود، همه انسان ها در ویژگی های شخصیّت همانند هم بودند.(1)

البته نمی توان انکار کرد که گاهی شدت این تفاوت ها برآمده از عوامل اجتماعی است که در اختیار انسان ها است، مانند: تفاوت در فقر و ثروت خانواده، بود و نبود امکانات تحصیلی و برخورداری از فرصت ها و زمینه های اجتماعی که در استعدادها، ذوق ها و سلیقه های افراد تأثیر می گذارند. البته این عوامل به طور قطعی، در تفاوت ها مؤثّر نیستند؛ زیرا با وجود همه این عوامل اجتماعی، گاهی افراد محروم، استعدادها و قابلیّت های برجسته ای را از خود نشان داده و افراد برخوردار، به دلیل اینکه زیر فشار و محرومیّت ها قرار نداشته اند، استعدادهایشان نهفته مانده است.

بنابراین، وجود اصل تفاوت میان افراد، واقعیّتی مسلّم است و برآیند چهارچوبه اجتماعی مشخصّی نیست. هیچ دیدگاه واقع بینانه و هیچ نظام اجتماعی نیز نمی تواند این تفاوت ها را نادیده بگیرد.

رویکرد اسلام در برابر تفاوت ها

رویکرد اسلام در برابر تفاوت ها

از یک سو، چشم پوشی کردن از فاصله های فاحش درآمد و ثروت به این دلیل که تفاوت های درآمدی آن را پدید آورده است و نباید در برابر آن موضع گرفت، سخن نادرستی است. از سوی دیگر، سلب مالکیّت افراد از دستاوردهای کارشان، به سرکوبی استعدادها و از میان رفتن کارآیی های آنان می انجامد. پس نتیجه می گیریم که باید در عین حال که افراد، مالک درآمد کار خود هستند و ارتباط درآمد با بازده کارشان حفظ می شود، سیاست هایی در تولید، توزیع و مصرف درپیش گرفته شود تا از سویی فقر به کلّی