مستضعفان از دیدگاه اسلام صفحه 130

را برای نیازمندان فراهم می آورد.(1)

تسخیر و استخدام و تفاوت آنها با بهره کشی، استثمار و استضعاف

تسخیر و استخدام و تفاوت آنها با بهره کشی، استثمار و استضعاف

وجود برخی ویژگی ها در برخی افراد و جوامع، فراز و فرودهایی برای آنان درجنبه های گوناگون درپی دارد. تفاوت در رتبه و درجه به خاطر برخورداری از بعضی امتیازها، امری عقلانی و مشروع است و حتّی چنین موضوعی در میان پیامبران الهی نیز مطرح بوده است. قرآن کریم می فرماید:

تِلْکَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلی بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ کَلَّمَ اللّهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ. (بقره: 253)

برخی از آن پیامبران را بر برخی دیگر برتری بخشیدیم. از آنان کسی بود که خدا با او سخن گفت و درجات بعضی از آنان را بالا برد.

بدون تردید، این گونه تفاوت ها به برتری معنوی اختصاص دارد. در قرآن، آیات فراوانی(2) هست که به تفاوت رتبه ها اشاره می کند. اختلاف درجه، امری طبیعی و مورد پذیرش قرآن کریم است. عوامل گوناگونی در پدید آمدن اختلاف درجه تأثیر دارد که یکی از آنها و شاید مهم ترین آن، مسئله تقسیم کار و گردش چرخ زندگی انسان است.

این تفاوت هاست که تقسیم کار را امکان پذیر می سازد. اگر این تفاوت ها وجود نمی داشت، آدمیان نمی توانستند یکدیگر را استخدام کنند و به کار بگمارند. شک نیست که اگر تقسیم کار و استفاده انسان ها از یکدیگر تحقّق نیابد، چرخ نظام اجتماعی نمی چرخد.(3)

1- 1.برای مطالعه بیشتر نک: مبانی اقتصاد اسلامی، دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، از ص 410 به بعد.
2- 1.انعام، 132 و 166؛ نساء، 95 و 96؛ حجرات، 13؛ زمر، 9؛ توبه، 20؛ حدید، 10؛ بقره، 213؛ آل عمران،19؛ یونس، 19.
3- 2.محمدتقی مصباح یزدی، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، 1368، چ 2، ص 265.