مستضعفان از دیدگاه اسلام صفحه 145

البتّه اجرای عدالت در این آیه، داوری در امور فردی و حقوق اجتماعی و مسائل دیگر را شامل می شود.(1) در قاموس اسلام، عدل به معنای معتدل ساختن بخشش و توزیع های اجتماعی و اقتصادی است که در میان مردم رواج دارد.(2) قرآن از قول پیامبر می فرماید: «ِلأَعْدِلَ بَیْنَکُمُ اللّهُ؛ به من دستور داده شده تا عدالت را در میان شما برقرار سازم». (شورا: 15)

علی علیه السلام در نامه ای به لشکریانش، حقوق و وظایف آنان را به این شرح گوشزد می کند:

بی گمان، خداوند، شما را در حقّ برابر قرار داده و در این جهت تفاوتی میان سیاه و سرخ وجود ندارد. شما را نسبت به زمامدار و زمامدار را نسبت به شما همانند پدر نسبت به فرزند و فرزند نسبت به پدر قرار داد. حق شما بر زمامدار این است که انصاف و عدالت را در میانتان برقرار سازد.(3)

گرچه این سخن درباره لشکریان و نیروهای نظامی بیان شده است، ولی مورد، مخصّص نیست. به ویژه با توجه به اینکه رابطه حاکم با مردم و مردم با او رابطه پدر و فرزندی است. بنابراین، زمامدار به منزله پدر برای مردم و مردم نیز همانند فرزندان اویند. به همین دلیل، امام صادق علیه السلام فرمود:

همه مسلمانان فرزندان اسلامند. در بخشش میان آنان، برابری را رعایت می کنم. فضایل و برتری هاشان میان خود و خدایشان است. من همه آنها را چون فرزندان یک فرد به شمار می آورم.(4)

این یک اصل تربیتی، انسانی، اجتماعی و سیاسی است. اصلی است که اسلام به آن اهمیّت می دهد. همین موضوع، انگیزه اصلی اهتمام به عدالت و توازن را آشکار می سازد؛ زیرا در اجتماع اسلامی همه مردم فرزندان یک پدر و اعضای یک خانواده اند. آنان در

1- 1.تفسیر نمونه، ج 20، ص 387.
2- 2.محمدرضا حکیم، الحیاه، قلب نشر الثقافه الاسلامیه، 1410 ه . ق، ج 6، ص 371.
3- 3.بحارالانوار، ج 75، ص 356.
4- 4.الحیاه، ج 6، ص 372.