- اشاره 6
- استضعاف و مستضعف 6
- اشاره 6
- واژه شناسی استضعاف و استکبار 6
- استکبار و مستکبر 7
- 1. ضعف اختیاری یا تحمیلی 8
- کاربردهای مفهومی استضعفاف 8
- اشاره 8
- اشاره 11
- 2. خود بزرگ بینی 11
- 1. بزرگی طلبی 11
- 2. ضعف طبیعی 11
- کاربردهای مفهومی استکبار 11
- خاستگاه روانی استکبار 13
- اشاره 13
- خودپرستی، سرچشمه فساد 14
- ماهیت نسبی استکبار و استضعاف و رابطه آن دو 19
- اشاره 19
- استکبار و استضعاف فردی و اجتماعی 20
- استکبار اجتماعی، زاییده استکبار فردی 22
- اشاره 23
- 1. نسبت میان استکبار و استضعاف در بعد فردی 23
- مقایسه استضعاف و استکبار 23
- 2. نسبت میان استکبار و استضعاف در بعد اجتماعی 23
- 4. نسبت میان استضعاف فردی و استضعاف اجتماعی 24
- 3. نسبت میان استکبار فردی و استکبار اجتماعی 24
- جنبه های استکبار در برابر خداوند 27
- اشاره 27
- 1. جنبه فردی استکبار 27
- اشاره 27
- جنبه های گوناگون استکبار فردی 29
- 2. جنبه اجتماعی استکبار 31
- اشاره 32
- نخستین مستکبر و مستضعف 32
- هابیل، مظلومی از تبار مستضعفان 34
- نوح، نماد ایستادگی مستضعفان در برابر مستکبران 35
- هود؛ نمونه ای دیگر از مستضعفان تاریخ 37
- حضرت صالح؛ مستضعف قوم ثمود 39
- حضرت ابراهیم در میان آتش جهل مستکبران 41
- حضرت لوط، مستضعفی دیگر از تبار پیامبران 41
- اشاره 42
- سرزمین مصر 42
- حضرت موسی علیه السلام قهرمان مبارزه با مستکبران 42
- باورها و اندیشه های مصریان 43
- بنی اسرائیل و سرزمین مصر 44
- مستضعفان بنی اسرائیل؛ قربانیان جامعه استکباری 45
- حضرت یحیی، شهیدی از تبار مستضعفان 47
- عیسی علیه السلام و مادر پاک دامن 48
- خلاصه و نتیجه گیری 54
- 1. مستضعفان معنوی (فکری و عقیدتی) 56
- اشاره 56
- اشاره 56
- شرایط مستضعفان معنوی و فکری 58
- اقسام مستضعفان دینی 61
- اشاره 61
- 2. مستضعفان دینی 61
- جاهل قاصر 62
- 3. مستضعفان عملی 68
- اشاره 68
- هدف جهاد؛ نجات مستضعفان عملی 69
- وظیفه مستضعفان عملی 70
- 4. مستضعفان قومی و نژادی 71
- اشاره 71
- اسلام و تبعیض نژادی 74
- 5. مستضعفان سیاسی _ اجتماعی 77
- 6. مستضعفان مادّی و اقتصادی 79
- 1. انحراف در پرستش حق 82
- اشاره 82
- 2. فساد 83
- الف) اشرافی گری 86
- اشاره 86
- 3. دل بستگی های دنیایی 86
- اشاره 86
- یک _ اشراف سیاسی 87
- دو_ اشراف اقتصادی 88
- ب) زراندوزی و حرص به دنیا 90
- 4. تقلید کورکورانه 91
- اشاره 94
- 1. وسوسه 95
- 2. خوار شمردن مصلحان 97
- 3. استهزا و تمسخر 98
- 4. تهمت و افترا 99
- 5. برانگیختن احساسات 101
- 6. اختلاف افکنی 102
- 8. دامن زدن به مسائل قومی و نژادی 106
- اشاره 108
- الف) دست بند طلا نداشتن موسی 108
- ب) همراه نبودن فرشته با موسی 109
- 10. تکذیب 109
- اشاره 111
- الف) تهدید به زندان 111
- 11. تهدید 111
- ب) تهدید به قطع عضو 112
- ج) تهدید به قتل 112
- 12. شکنجه و کشتار 114
- اشاره 119
- جامعه آرمانی و ضرورت استکبارستیزی 119
- هدف اسلام از برقراری عدالت 123
- عدالت و کارکردهای آن 124
- اشاره 124
- 1. جنبه فردی 124
- 2. جنبه اجتماعی 125
- عدالت اجتماعی در بعد اقتصادی 127
- رویکرد اسلام در برابر تفاوت ها 128
- تسخیر و استخدام و تفاوت آنها با بهره کشی، استثمار و استضعاف 130
- مبارزه اسلام با استثمار 132
- اسلام و فقر اقتصادی 133
- پی آمدهای ناگوار فقر 136
- اشاره 136
- موانع برقراری عدالت اجتماعی 139
- راهکارهای ایجاد عدالت اجتماعی در قرآن و سنّت 144
- نمونه هایی از اجرای عدالت اجتماعی درنظام اسلامی 147
- عدالت اجتماعی در بعد سیاسی 152
- قیام مسلحانه برای برپایی عدل 155
- اشاره 158
- پیکار همیشگی مستکبران و مستضعفان 158
- پیروزی حق بر باطل 160
- نوید پیروزی مستضعفان 162
- نمونه هایی از پیروزی مستضعفان و عوامل آن 164
- لزوم مبارزه برای نجات مستضعفان 166
- مستضعفان، وارثان زمین 170
- حکومت جهانی مستضعفان 172
- اشاره 178
- 1. در بعد بین المللی 178
- اشاره 179
- 2. در بعد داخلی 179
- الف) بر پاداشتن نماز 179
- ب) امانت دانستن قدرت سیاسی 181
- ج) اجرای قانون 183
- د) برقراری عدالت اجتماعی و رسیدگی به وضع محرومان 184
- ه) پرهیز از عوامل انحطاط 187
- اشاره 187
- نابودی تمدّن ها، پی آمد کفران نعمت 188
- رسانه در خدمت مستکبران یا مستضعفان 191
- اشاره 191
- پیشنهاد برای برنامه ریزان در سطح کلان 196
- پیشنهادهای برنامه سازی 200
- پرسش های مردمی 203
- معرفی مراکز 203
- پرسش های کارشناسی 204
هر یک از پیامبران به فراخور حال جوامعی که در آنها مبعوث به رسالت می شدند، احکام و قوانینی را از سوی خدا دریافت و در جامعه اجرا می کردند. اساساً فلسفه بعثت پیامبران وضع و اجرای قوانین بوده است.(1)
در آغاز آیه بالا، مفهوم آمدن دین؛ یعنی قانون الهی را با فرستادن پیامبران و فرود آوردن کتاب و میزان می داند و هدف از همه این امور را برپا داشتن عدالت معرّفی می کند. واژه «میزان» به معنای دین و قانون است؛(2) یعنی چیزی که تمام کردارهای انسان ها را می توان با آن سنجید و آن احکام و قوانین الهی و یا آیین او به طور کلی است.(3)
به هر حال، تمام کوشش های پیامبران الهی و مصلحان آسمانی در راستای تحقّق حاکمیّت قوانین و اجرای آنها درسطح جامعه بوده است. در این زمینه، علی علیه السلاممی فرماید:
بارخدایا! تو خودت خوب می دانی که جنگ و درگیری ما را کشمکش قدرت و فزون خواهی ثروت و مقوله هایی از این دست انگیزه نبود، که هر آنچه بوده است جز برای بازگرداندن نشانه هایی از دین تو و اصلاح سرزمین تو نبوده است تا بندگان مظلومت، امنیّت یابند و حدود به تعطیل کشیده ات به اجرا درآیند.(4)
بر این اساس، یکی از وظایف مهمّ مستضعفان حاکم، اجرای قانون است تا بدین وسیله هم حقّی از کسی ضایع نگردد و هم رعایت عدالت شده باشد.
د) برقراری عدالت اجتماعی و رسیدگی به وضع محرومان
د) برقراری عدالت اجتماعی و رسیدگی به وضع محرومان
عدالت اجتماعی به معنای تعادل و توازن در همه جریان های اقتصادی و سیاسی است. در اختیار قرار گرفتن فرصت های برابر برای همه افراد از هر گروهی که باشند، فراهم ساختن زمینه ها به گونه ای که همه طبقات اجتماع در هر عرصه ای امکان ابراز وجود بیابند
1- 1.برای مطالعه بیشتر نک: پیام قرآن، ج 7، ص 41 به بعد؛ ج 8، ص 245 به بعد.
2- 2.المیزان، ج 19، ص 171.
3- 3.تفسیر نمونه، ج 27، ص 371.
4- عبدالمجید معادی خواه، فرهنگ آفتاب، تهران، نشر ذره، 1372، چ 1، ص 4073.