مستضعفان از دیدگاه اسلام صفحه 188

وجود دارد. کجایند عمالقه و کجایند فرزندان عمالقه؟ کجایند فرعون ها و نسل آنها، کجایند اصحاب شهرهای رَسّ؛ آنانی که پیامبران را کشتند و مشعل های پرفروغ سنت های آنها را خاموش کردند؟ کجایند کسانی که با لشکرهای گران به راه افتادند و اجتماع ها را به هزیمت کشیده و سپاهیان بسیاری گرد آوردند و شهرها را بر پا ساختند؟(1)

همچنین در سخن دیگری از علی علیه السلام می خوانیم:

و پند گیرید از آنچه دیدید؛ از آنان که پیش از شما بودند که چگونه در خاک غنودند. اندامشان از هم گسیخت، دیده ها و گوش هایشان فرو ریخت، شرف و عزّتشان رخت بربست، شادمانی و تن آسایی شان از هم گسیخت.(2)

بنابراین، لازمه پندآموزی از رویدادهای تاریخی پیشینیان و عوامل به انحطاط کشیده شدن آنان و لازمه گردش در زمین و عبرت گیری از سرنوشت شوم متجاوزان، سرکشان و گردن فرازان، این است که آیندگانی که بر اریکه قدرت تکیه می زنند، از به کارگیری شیوه های ناشایست گذشتگان، پرهیز کنند و عملکردهای خویش را اصلاح کنند؛ که در غیراین صورت، اینان نیز به سرانجام آنان گرفتار خواهند آمد؛ زیرا از دیدگاه قرآن، تاریخ، دارای ضوابط و سنت های فراگیری است که به موجب آنها نه شکوفایی و رشد ملّت ها و امّت ها بی دلیل است و نه انحطاط و سقوط و مرگ تمدن ها؛ نه تکامل جوامع تصادفی است و نه عقب ماندگی آنها اتّفاقی است.(3)

نابودی تمدّن ها، پی آمد کفران نعمت

نابودی تمدّن ها، پی آمد کفران نعمت

سیر جامعه و تاریخ بشریّت از دیدگاه قرآن، در چارچوبی نظام مند و براساس سنت ها بنیاد نهاده شده است. بنابراین، حکومت بر مبنای عدالت و دادگری، به دلیل هماهنگی با جریان آفرینش، موجب سربلندی و دوام و مانایی یک جامعه و حاکمیّت آن خواهد شد

1- 4.نهج البلاغه، خطبه 182.
2- همان، خطبه 161.
3- علی کرمی، ظهور و سقوط تمدّن ها از دیدگاه قرآن، قم، نشر مرتضی، 1370، چ 2، ص 184.