- اشاره 6
- استضعاف و مستضعف 6
- اشاره 6
- واژه شناسی استضعاف و استکبار 6
- استکبار و مستکبر 7
- کاربردهای مفهومی استضعفاف 8
- 1. ضعف اختیاری یا تحمیلی 8
- اشاره 8
- اشاره 11
- 1. بزرگی طلبی 11
- 2. ضعف طبیعی 11
- 2. خود بزرگ بینی 11
- کاربردهای مفهومی استکبار 11
- اشاره 13
- خاستگاه روانی استکبار 13
- خودپرستی، سرچشمه فساد 14
- ماهیت نسبی استکبار و استضعاف و رابطه آن دو 19
- اشاره 19
- استکبار و استضعاف فردی و اجتماعی 20
- استکبار اجتماعی، زاییده استکبار فردی 22
- اشاره 23
- 1. نسبت میان استکبار و استضعاف در بعد فردی 23
- 2. نسبت میان استکبار و استضعاف در بعد اجتماعی 23
- مقایسه استضعاف و استکبار 23
- 3. نسبت میان استکبار فردی و استکبار اجتماعی 24
- 4. نسبت میان استضعاف فردی و استضعاف اجتماعی 24
- اشاره 27
- 1. جنبه فردی استکبار 27
- جنبه های استکبار در برابر خداوند 27
- اشاره 27
- جنبه های گوناگون استکبار فردی 29
- 2. جنبه اجتماعی استکبار 31
- اشاره 32
- نخستین مستکبر و مستضعف 32
- هابیل، مظلومی از تبار مستضعفان 34
- نوح، نماد ایستادگی مستضعفان در برابر مستکبران 35
- هود؛ نمونه ای دیگر از مستضعفان تاریخ 37
- حضرت صالح؛ مستضعف قوم ثمود 39
- حضرت ابراهیم در میان آتش جهل مستکبران 41
- حضرت لوط، مستضعفی دیگر از تبار پیامبران 41
- اشاره 42
- سرزمین مصر 42
- حضرت موسی علیه السلام قهرمان مبارزه با مستکبران 42
- باورها و اندیشه های مصریان 43
- بنی اسرائیل و سرزمین مصر 44
- مستضعفان بنی اسرائیل؛ قربانیان جامعه استکباری 45
- حضرت یحیی، شهیدی از تبار مستضعفان 47
- عیسی علیه السلام و مادر پاک دامن 48
- خلاصه و نتیجه گیری 54
- اشاره 56
- اشاره 56
- 1. مستضعفان معنوی (فکری و عقیدتی) 56
- شرایط مستضعفان معنوی و فکری 58
- اشاره 61
- اقسام مستضعفان دینی 61
- 2. مستضعفان دینی 61
- جاهل قاصر 62
- 3. مستضعفان عملی 68
- اشاره 68
- هدف جهاد؛ نجات مستضعفان عملی 69
- وظیفه مستضعفان عملی 70
- 4. مستضعفان قومی و نژادی 71
- اشاره 71
- اسلام و تبعیض نژادی 74
- 5. مستضعفان سیاسی _ اجتماعی 77
- 6. مستضعفان مادّی و اقتصادی 79
- 1. انحراف در پرستش حق 82
- اشاره 82
- 2. فساد 83
- الف) اشرافی گری 86
- اشاره 86
- اشاره 86
- 3. دل بستگی های دنیایی 86
- یک _ اشراف سیاسی 87
- دو_ اشراف اقتصادی 88
- ب) زراندوزی و حرص به دنیا 90
- 4. تقلید کورکورانه 91
- اشاره 94
- 1. وسوسه 95
- 2. خوار شمردن مصلحان 97
- 3. استهزا و تمسخر 98
- 4. تهمت و افترا 99
- 5. برانگیختن احساسات 101
- 6. اختلاف افکنی 102
- 8. دامن زدن به مسائل قومی و نژادی 106
- الف) دست بند طلا نداشتن موسی 108
- اشاره 108
- ب) همراه نبودن فرشته با موسی 109
- 10. تکذیب 109
- اشاره 111
- الف) تهدید به زندان 111
- 11. تهدید 111
- ب) تهدید به قطع عضو 112
- ج) تهدید به قتل 112
- 12. شکنجه و کشتار 114
- اشاره 119
- جامعه آرمانی و ضرورت استکبارستیزی 119
- هدف اسلام از برقراری عدالت 123
- اشاره 124
- عدالت و کارکردهای آن 124
- 1. جنبه فردی 124
- 2. جنبه اجتماعی 125
- عدالت اجتماعی در بعد اقتصادی 127
- رویکرد اسلام در برابر تفاوت ها 128
- تسخیر و استخدام و تفاوت آنها با بهره کشی، استثمار و استضعاف 130
- مبارزه اسلام با استثمار 132
- اسلام و فقر اقتصادی 133
- پی آمدهای ناگوار فقر 136
- اشاره 136
- موانع برقراری عدالت اجتماعی 139
- راهکارهای ایجاد عدالت اجتماعی در قرآن و سنّت 144
- نمونه هایی از اجرای عدالت اجتماعی درنظام اسلامی 147
- عدالت اجتماعی در بعد سیاسی 152
- قیام مسلحانه برای برپایی عدل 155
- اشاره 158
- پیکار همیشگی مستکبران و مستضعفان 158
- پیروزی حق بر باطل 160
- نوید پیروزی مستضعفان 162
- نمونه هایی از پیروزی مستضعفان و عوامل آن 164
- لزوم مبارزه برای نجات مستضعفان 166
- مستضعفان، وارثان زمین 170
- حکومت جهانی مستضعفان 172
- اشاره 178
- 1. در بعد بین المللی 178
- اشاره 179
- 2. در بعد داخلی 179
- الف) بر پاداشتن نماز 179
- ب) امانت دانستن قدرت سیاسی 181
- ج) اجرای قانون 183
- د) برقراری عدالت اجتماعی و رسیدگی به وضع محرومان 184
- اشاره 187
- ه) پرهیز از عوامل انحطاط 187
- نابودی تمدّن ها، پی آمد کفران نعمت 188
- رسانه در خدمت مستکبران یا مستضعفان 191
- اشاره 191
- پیشنهاد برای برنامه ریزان در سطح کلان 196
- پیشنهادهای برنامه سازی 200
- معرفی مراکز 203
- پرسش های مردمی 203
- پرسش های کارشناسی 204
فصل سوم: ماهیت و جنبه های استکبار و استضعاف
اشاره
فصل سوم: ماهیت و جنبه های استکبار و استضعاف
زیر فصل ها
ماهیت نسبی استکبار و استضعاف و رابطه آن دو
استکبار و استضعاف فردی و اجتماعی
استکبار اجتماعی، زاییده استکبار فردی
مقایسه استضعاف و استکبار
جنبه های استکبار در برابر خداوند
ماهیت نسبی استکبار و استضعاف و رابطه آن دو
ماهیت نسبی استکبار و استضعاف و رابطه آن دو
رابطه استکبار و استضعاف نوعی رابطه علّت و معلولی است و بدون مستکبر یا مستکبرانی در جامعه، مستضعفی نخواهد بود. تنها تفاوتی که در اینجا می توان یادآور شد، این است که استکبار نسبت به استضعاف، گونه ای تقدم رتبی دارد. گویی استکبار دارای حیثیّت فاعلی است و برعکس، استضعاف حیثیّت انفعالی دارد. ازاین رو، اسلام در پیوند با پدیده استضعاف در جامعه، توصیه ای دوسویه دارد. از سویی، به ظالم و مستکبر می گوید: ستم نکن و از خون ریزی و تجاوز و استکبار ورزیدن بپرهیز و از سوی دیگر، به ستم دیده و مستضعف می گوید: ستم پذیر و ستم کش نباش و در برابر آن ایستادگی کن.
البته اگر ستم ناپذیری و ایستادگی در برابر ستمگران و مستکبران امکان نداشت و در شرایطی، ستم کشی اجتناب ناپذیر شد و امکان مهاجرت نیز نبود، تکلیف از سوی خدا برداشته می شود.
برای نمونه، برخی از مسلمانان مستضعف مکّه در صدر اسلام، در شرایطی بودند که چاره ای برای رهایی خود نمی یافتند و مجبور بودند شرایط تحمیلی را تحمّل کنند. در نتیجه، از تخفیف الهی بهره مند گردیدند و احکام مستضعفان دوزخی شامل آنان نگردید، بلکه از سوی خداوند بخشیده شدند.(1)
1- 1.نک: آیات 97 _ 99 سوره نساء.