مستضعفان از دیدگاه اسلام صفحه 24

زیردستان مقایسه کنیم، مستکبر است؛ زیرا به ایشان ستم روا داشته است. اساساً در جامعه طاغوتی و استکباری، وضع بدین گونه است که همواره گروهی بر زیر دستان ستم می کنند؛ هر چند خود نیز مورد ستم دیگران قرار می گیرند.

3. نسبت میان استکبار فردی و استکبار اجتماعی

3. نسبت میان استکبار فردی و استکبار اجتماعی

میان استکبار فردی و استکبار اجتماعی، نسبت عام و خاصّ مطلق برقرار است؛ یعنی بعضی از مستکبران فردی در شمار مستکبران اجتماعی به شمار نمی روند، بلکه جز و افراد مستضعف جامعه هستند، ولی برعکس، هر مستکبر اجتماعی در ویژگی های روانی و رفتاری فردی نیز مستکبر و نابکار خواهد بود. به طور کلی، ریشه استکبار اجتماعی چیزی جز استکبار فردی و عصیانگری و ستم کاری نمی تواند باشد.

4. نسبت میان استضعاف فردی و استضعاف اجتماعی

4. نسبت میان استضعاف فردی و استضعاف اجتماعی

میان استضعاف فردی و استضعاف اجتماعی، نسبت عموم و خصوص من وجه برقرار است؛ زیرا کسانی هستند که به هر دو معنا مستضعفند؛ یعنی هم در برابر خداوند خاضعند و نسبت به احکام او سر فرود می آورند و هم در جامعه ای که زندگی می کنند، مورد ستم مستکبران قرار می گیرند. اینان کسانی هستند که خداوند، جهادگران را به دفاع از ایشان امر کرده است(1) و به هر دو معنا، مستضعف هستند. همان گونه که در قرآن می خوانیم:

وَ اذْکُرُوا إِذْ أَنْتُمْ قَلیلٌ مُسْتَضْعَفُونَ فِی اْلأَرْضِ تَخافُونَ أَنْ یَتَخَطَّفَکُمُ النّاسُ فِآواکُمْ وَ أَیَّدَکُمْ بِنَصْرِهِ وَ رَزَقَکُمْ مِنَ الطَّیِّباتِ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ . (انفال: 26)

به یاد آورید هنگامی را که شمارتان اندک و در زمین، مستضعف بودید و از هجوم و حمله مردم در بیم و هراس به سر می بردید. پس خداوند شما را پناه داد و به یاری خود تأییدتان کرد و از نعمت های پاکیزه روزی تان داد؛ باشد که سپاس گزار باشید.

این آیه، به قرینه آیات پیشین، خطاب به مؤمنان است. اینان، هم در برابر خداوند