مستضعفان از دیدگاه اسلام صفحه 25

فروتن و فرمانبردارند و هم در روی زمین، مستضعف و مورد هجوم و بی احترامی دیگران بوده اند؛ زیرا همواره در بیم و هراس به سر می برده اند.

علی علیه السلام نیز مردم را به گروه هایی تقسیم می کند و درباره گروهی از آنان می فرماید:

گروهی مانده اند که یاد قیامت چشمانشان را فرو افکنده و ترس از محشر، اشک هایشان را جاری ساخته است. پس ایشان یا در جامعه، گوشه گیر و رانده شده یا ترسان و مغلوبند. یا لب از گفتار فروبسته اند یا دعوت کننده مخلص به راه خدایند و یا مصیبت زده دردمندند. خویشتن داری فراموششان ساخته و ناتوانی دربرشان گرفته است. گویی در دریای نمک گرفتار شده اند که دهانشان بسته و دل هایشان جریحه دار است. آن قدر نصیحت کرده اند تا خسته شده اند و مورد قهر قرار گرفته و خوار گشته اند و یا کشته شده و اندک شمار گردیده اند.(1)

البته کسانی نیز هستند که به معنای اجتماعی، مستضعفند، ولی در بعد فردی و روانی و رفتاری در شمار مستکبران به شمار می روند. قرآن در سوره سبأ در این باره می فرماید:

وَ قالَ الَّذینَ کَفَرُوا لَنْ نُؤمِنَ بِهذَا الْقُرْآنِ وَ لا بِالَّذی بَیْنَ یَدَیْهِ وَ لَوْ تَری إِذِ الظّالِمُونَ مَوْقُوفُونَ عِنْدَ رَبِّهِمْ یَرْجِعُ بَعْضُهُمْ إِلی بَعْضٍ الْقَوْلَ یَقُولُ الَّذینَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذینَ اسْتَکْبَرُوا لَوْ لا أَنْتُمْ لَکُنّا مُؤمِنینَ قالَ الَّذینَ اسْتَکْبَرُوا لِلَّذینَ اسْتُضْعِفُوا أَ نَحْنُ صَدَدْناکُمْ عَنِ الْهُدی بَعْدَ إِذْ جاءَکُمْ بَلْ کُنْتُمْ مُجْرِمینَ وَ قالَ الَّذینَ اسْتُضْعِفُوا لِلَّذینَ اسْتَکْبَرُوا بَلْ مَکْرُ اللَّیْلِ وَ النَّهارِ إِذْ تَأْمُرُونَنا أَنْ نَکْفُرَ بِاللّهِ وَ نَجْعَلَ لَهُ أَنْدادًا وَ أَسَرُّوا النَّدامَهَ لَمّا رَأَوُا الْعَذابَ وَ جَعَلْنَا اْلأَغْلالَ فی أَعْناقِ الَّذینَ کَفَرُوا هَلْ یُجْزَوْنَ إِلاّ ما کانُوا یَعْمَلُونَ. (سبأ: 31، 32 و 33)

ای کاش ستمگران را هنگامی که در پیشگاه پروردگارشان بازداشت شده اند، می دیدی (که چگونه) برخی از آنان با برخی (دیگر، جدل و) گفت وگو می کنند؛ کسانی که زیر دست بودند،