فرهنگ و رسانه های نوین صفحه 104

ص:106

«وضع موجود» (که در حقیقت، جز جهان «بردگی مدرن» و دنیای سراسر بحران زده و آماده انفجار و اعتراض چیزی نیست) برای بشر رنج آور است. این رنج اگر همه گیر شود، بشر را به فکر تغییر وضع موجود می اندازد و برای این تغییر، در پی پارادایم خواهد گشت. به طبع، الگوها و مکتب های بشری پیشین و شکست خورده برای او پذیرفتنی نیست و چه بسا راهی جز باور به عالم غیب و گرایش به معنویت نخواهند یافت. نتیجه این وضع، فروپاشی ساختارهای تمدن ماشینی موجود و ظهور جوانه های تمدن عدالت محور خواهد بود.

با این حال، چرا این اتفاق نمی افتد؟ پاسخ این است زیرا در وضع موجود، سوما و پرودیوم وجود دارد و اگر نبود، فروپاشی حتمی بود؛ چنان که بخشی از این تمدن (بلوک شرق) که سوما و پرودیوم نداشت، فروپاشید. جالب اینکه در مقابل رمان ضد اتوپیای دنیای متهور نو که آینده تمدنی امریکایی را تصویر می کند، رمانی همچون 1984 نوشته جرج ارول هست که در زمان خود، آینده شوروی را می کاوید. در آنجا عامل مهار انسان ها، فیزیکی و بیرونی بود و از سوما و پرودیوم خبری نبود. ازاین رو، احتمال فروریزی آن ساختار وجود داشت. امروزه نهان خانه تمدن غرب پوسیده است و این ماده «سوما»ست که با سرخوشی کاذب و فراموشی مسائل رنج آور، «آگاهی» انسان ها را مسخ و ظاهر تمدن را حفظ کرده است.

سوما و پرودیوم، تمثیل چه پدیده ای هستند؟ نمونه ای دیگر، فیلم تأمل برانگیز شهر تاریک است. این فیلم از آثار پست مدرنیستی غرب است که به ظاهر، بخشی از درون مایه تمدن غرب را به شکلی نمادین افشا می کند. آنجا نیز چیزی شبیه پرودیوم و سوما وجود دارد؛ «آمپولی» که در «سر» انسان ها تزریق می شود.(1) پس از تزریق آمپول،