فرهنگ و رسانه های نوین صفحه 127

ص:129

انسان که تصمیم ها و اندیشه های خود را به صورت متمرکز در وجود خود و با مراقبت دقیق انجام می داد، اکنون به جایی رسیده که دست کم بخشی از مهار خود را به جایی بیرون از خود واگذار کرده است. این فضای حاکم بر مهار ذهنیت ها و تصمیم گیری ها و اندیشه ها و مقوله ها همان فضای مجازی است، ولی چرا آدمی به جایی رسیده است که مهارش به دست دیگری افتاده است؟ نیل پستمن در این باره می نویسد:

تکنولوژی های جدید از هر نوعی که باشد، به نوعی معامله می ماند که در آن آدمی غالباً نیروهای روحی و معنوی خود را برای دست یابی به نیروهای مادی و جسمانی تعویض می کند و این بده بستان ها در همه تکنولوژی ها از صنعت چاپ گرفته تا تلگراف و کامپیوترها قابل مشاهده است. پس انسان پسامدرن به اختیار خود، اختیار از کف داده و برده شده است.(1)

پستمن، خرید و انجام عملیات بانکی در خانه را مثال می زند که چگونه پایان زندگی اجتماعی را محتمل ساخته و مسئولیت و حس حیات جامعه را به مخاطره انداخته است و حتی از انسان نیز تعریف جدیدی ارائه کرده است.

ژان بودریارد(2) که دست یازیدن بی قید وشرط به ماشین را موجب تحریف شخصیت آدمی می داند، در مورد اینترنت به عنوان برجسته ترین پارامتر «دنیای مجازی» می نویسد:

من بر این عقیده ام که با گسترش چنین پدیده ای که با گسترش فضای مجازی همراه می گردد، اخلاق و سیاست به ماهیت هایی مجازی مبدل می شوند. چنین گسترشی هر چیز و هر مفهومی را مجدداً در فضای شکل گرفته بازنویسی می کند و اهداف و آرمان های بشری را در چنین فضایی بی ارزش می سازد... این رویداد، نه خطری مرگ بار بلکه معرف نوعی بی ثباتی محسوب می شود. در چنین فضایی، همه در پی برقراری ارتباطند. آنچه می خواهند، ابراز می دارند، اما اصلاً نمی دانند که در چنین فضایی چه بر سر حرف هایشان می آید. ازاین رو، من بر این باورم که چنین رسانه هایی، همه چیز را به نوعی خنثی می سازند... در چنین نظامی است که تصویر فرد از خودش، ماهیتی مجازی (و نه حقیقی) می یابد... آنچه در این فضا برای انسان جذّاب است و توجهش را سخت به خود معطوف می سازد، نه جست وجوی اطلاعات و دست یابی بر دانش، بلکه میل به