فرهنگ و رسانه های نوین صفحه 135

ص:137

کاروان های تجاری و نظامی و با حمایت سیاست مداران و سرمایه داران غربی، راهی کشورهای غیرغربی شدند. این حرکت در جوامعی که بر اساس آداب ها و رسوم قومی، نظام اجتماعی خود را سامان داده بودند یا آنکه بار معرفتی ضعیفی داشتند و قدرت مقاومت در برابر مبلّغان مذهبی را نداشتند، پی آمدهای گسترده ای را به باور می آورد. البته در کشورهای اسلامی که سنّت در آنها تا حدودی زنده بود یا آنکه دست کم قدرت برهانی و استدلالی در دفاع از سنّت ها وجود داشت، این حرکت ناکام ماند.(1)

گستره اندیشه و سیاست غرب در مبارزه با سنّت های جوامع غیرغربی به همین اندازه نبود و سیاست های فرهنگی دیگری نیز پی گیری شد، مانند:

الف) ابداع فرقه های جدید؛

ب) احیای فرقه های فرسوده ضعیف؛

ج) تشدید اختلاف میان فرقه ها.

آنچه در دایره سنّت معرفی می گردد، در سه دسته اصلی که بیان شد، قابل شناسایی است:

یک _ سنّت های زنده و بالنده بر اساس شناخت عقلی و معرفت شهودی برگرفته از دین؛

دو _ سنّت های قالبی که بر اساس فضای دینی شکل گرفته اند، ولی به تدریج از معنا تهی شده و به صورت قشری و مرده در آمده اند؛

سه _ سنّت های تقلبی و قالب های شکل گرفته بر اساس مبانی انحرافی و قشری با ظاهری شبیه دو نوع سنّت پیشین.

با این توضیح، سنّت از نوع اول را به عنوان گزینه درست، پویا و برتر می پذیریم. در