فرهنگ و رسانه های نوین صفحه 14

ص:16

می کوشیدند(1) عالم را چونان سایه و مثال عالم ملکوت نشان دهند و رابطه وجودی میان موجودات و وجود محض (کثرت و وحدت) را بنمایانند؛ در حالی که اندیشه مدرن، طبیعت را به عالم ملکوت پیوسته می داند و تحت اراده هیچ قدرت ماورایی نیز تفسیر می کند. بدین ترتیب، نگرش مسئولیت محور در بهره مندی از طبیعت، به ایدئولوژی «تصرف» سوداگرانه تبدیل شد.

ازاین رو، طبیعتی که باید انسان، خود را با آن (در استفاده از آن) هماهنگ می ساخت، تنها به مخزنی از انرژی رها شده بدل گشت و از آن پس، همه تلاش های انسان غربی در تمامی جنبه های علمی، فرهنگی و تمدنی به مهار کردن همین مخزن انرژی معطوف شد.

3. انگاره تاریخی

3. انگاره تاریخی

فرهنگ و فرهنگ سازان مدرن به دلایل مختلف، برداشت جدیدی نسبت به گذشته و تاریخ پیدا کردند که برخی از این دلایل به شرح زیر است:

الف) مدرنیته و اندیشه مدرن با ایدئولوژی های گذشتگان که معمولاً بر اندیشه (تحریفی یا غیرتحریفی) دخالت عالم غیب در اداره جهان مبتنی است، ناسازگار است. پس تاریخ باید آن گونه طراحی شود یا جنبه هایی از آن چنان مطلق شود که گذشته را سیاه و تاریک و امروز را کامل تر و روشن تر از دیروز تصویر کند. نمونه آن، نگاهی است که در تاریخ نگاری جدید نسبت به قرون وسطا پدید آمد، به گونه ای که آن را سده های تاریکی، ناامنی و استبداد تصویر کرده است.

ب) تا دهه های آغازین تاریخ جدید غربی و شروع رنسانس، هرگز طرح نشده بود که درباره گذشته نیز به صورت ابرکتیو و اختیاری می توان پژوهش کرد. از آن زمان بود که