فرهنگ و رسانه های نوین صفحه 144

ص:146

4. منشأ شبهه پراکنی علیه نگاه سنّتی (دینی)

4. منشأ شبهه پراکنی علیه نگاه سنّتی (دینی)

مسئله استهزای دین داران و باورهای آنان از دیرباز یکی از مانع های موجود بر سر راه گسترش دین مداری و از دغدغه های دین مداران بوده است. تخریب فرهنگ های سنّتی در نگاه روشن فکران غرب گرا نیز تا حدود زیادی با همین استهزای تاریخی هم ریشه است. ازاین رو، اگر خاستگاه این تمسخرها روشن و تفسیر شود، عملیات روانی تجددگرایان نیز ریشه یابی خواهد شد.

ریشه رفتار منافقان، کافران و متجددان علیه فرهنگ های دینی و سنّتی در کلی ترین شکل خود، به ویژگی های فرهنگ و فهم سنّتی برمی گردد. از میان ویژگی های سنّت نیز آنچه در این زمینه اهمیت ویژه دارد، «باور به غیب» است. غیب باوری چنان که در ویژگی های سنّت بیان شد، نیمه ای پنهان از عالَم را وارد زندگی می کند که این نیمه پنهان در نگاه مادی و سکولار نه تنها وجود ندارد، بلکه به شدت انکار می شود و جالب اینکه این اندیشه ها، در آرای برخی توجیه علمی نیز می یابد. نتیجه طبیعی این تفاوت آن است که «سکولار» وقتی به زندگی «غیب باور» می نگرد، (بر اساس نگاه مادی) مناسبات توجیه ناپذیر غیرمنطقی فراوانی می بیند که استهزای آن گونه رفتار را سبب می شود. قرآن کریم بارها به استهزای مؤمنان از سوی کافران و منافقان اشاره می کند (جالب اینکه این استهزا از سوی اهل کتاب نیست و قرآن تنها کافران و منافقان را استهزا کننده معرفی می کند؛ زیرا اهل کتاب نیز باوجود تفاوت هایی که دارند، غیب باورند). یکی از این موارد، سوره بقره است. سوره بقره با تأکید بر غیب باوری مؤمنان و پرهیزکاران آغاز می شود:

این کتاب بی هیچ شکی، راهنمای پرهیزگاران است؛ آن کسانی که به جهان غیب ایمان آرند و... آنها به عالم آخرت [یکی از جلوه های برجسته غیب ]یقین کامل دارند. (بقره: 2 _ 4)

در آیات بعدی، این ویژگی های مؤمنان با ویژگی های کافران و منافقان، قیاس و بحث استهزای مؤمنان از سوی آنان مطرح می شود:

و چون به آنها گویند ایمان آورید چنان که دیگران ایمان آورده اند، پاسخ دهند که چگونه ما