فرهنگ و رسانه های نوین صفحه 16

ص:18

1- سید حسین نصر، نظر متفکران اسلامی درباره طبیعت، تهران، خوارزمی، 1377، ص 25.
2- رضا داوری اردکانی، اتوپی و عصر تجدد، تهران، نشر ساقی، 1379، ص 55.
3- همو، فارابی، مؤسس فلسفه اسلامی، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، چ 3، ص 3.

شد. هرچند تحقق بهشت زمینی و رؤیایی انسان متجدد _ آنجا که نه به مرگ می اندیشد و نه رنج خودآگاهی دارد _ به طور منطقی به آینده مربوط می شود، ولی این نگاه به آینده، گذشته را نیز دست خوش تغییر می کند. بدین ترتیب، همچون ترسیم خط راست میان دو خط در هندسه، بشر متجدد نیز برای ساخت مفاهیم در دنیای انتزاعی اش، نگاهش را به نقطه پایانی موهوم خویش معطوف می سازد. ازاین رو، همه مفاهیم اساسی بر اساس نگرش ها و ساختارهای اتوپیایی دگرگون می گردد. از جمله مهم ترین عناصر دگرگون شونده، «تاریخ» است که بر اساس ارزش های حاکم بر نقطه مطلوب پایانی هماهنگ می شود.

دو _ اومانیسم

دو _ اومانیسم

اومانیسم(1) که به انسان گرایی و اصالت انسان، معنا شده، آن نوع نظام فکری استکه انسان را نه تنها در کانون توجه خویش قرار می دهد، بلکه وی را جای گزین شارع مقدس و قانون گذار و محور جهان می پندارد. فرهنگ آکسفورد در ترجمه اصطلاح اومانیسم می نویسد: «این مکتب راه حل مشکلات بشری را بیش از آنکه در حوزه ایمان به خدا بجوید، از رهگذر خرد آدمی می جوید».(2)

ظهور اندیشه اومانیستی در جهان غرب، دو نوع ظهور اجتماعی داشت:

اول _ دئیسم(3)

دئیسم، دین را منهای حقایق و احکام وحیانی می پذیرفت. همچنین وجود خدا را چونان موجودی ماورای طبیعی معرفی می کرد که پس از آفریدن جهان، آن را به حال