فرهنگ و رسانه های نوین صفحه 75

ص:77

چنان ضربه ای بر پیکر این باورها و توقع ها وارد کرد که حوزه های اجتماعی، فلسفی و هنری را یک باره با بحران اساسی روبه رو ساخت.

لیوتار که شارح پست مدرن شناخته می شود، تقریباً همین توقع ها و کلی نگری های اتوپیایی را محور اندیشه های خود قرار داده است. چنان که بیان خواهد شد، وی به جای اینکه اساس مدرنیته و تفکر مدرن را زیر سؤال ببرد، توقع های بشر و به تعبیر خودش، فرا روایت ها را بازخواست می کند.

آنتونی گیدنز نیز نابسامانی های مدرنیته را به بحرانی که در برابر عملی نشدن توقع ها و انتظارات (با وجود برنامه ریزی های کامل و نبود خطای انسانی) وجود دارد، برمی گرداند و می نویسد:

خطاهای طراحی و خطاهای اجراکننده، مهم ترین عناصر به بارآورنده خصلت ناموزون مدرنیسم نیستند. مهم ترین عوامل دخیل در این قضیه، همان هایی اند که پیش از این با عنوان پی آمدهای ناخواسته و بازاندیشی یا گردش دانش اجتماعی [می شناختیم]... هرچقدر هم یک نظام، خوب طراحی شده باشد و هر چقدر اجراکنندگانش کارآمد باشند، پی آمدهای کار بست و کارکرد آن در زمینه های عملکرد نظام های دیگر و فعالیت عام بشری را نمی توان کاملاً پیش بینی کرد.(1)

این ویژگی پیش بینی ناپذیری، به ویژه در نبود خطای طراحی و خطای اجرا، به شکست طرح اتوپیایی اشاره دارد که برای بشر جدید تصور شده بود.

از همین جا می توان یکی از تفاوت های اساسی مدرنیته و پست مدرنیته را دریافت و گفت مدرنیته از فلسفه و اندیشه و تغییر جهان بینی بشر آغاز شد و به حوزه تمدنی و سیستم های اجتماعی رسید، در حالی که پست مدرن اگرچه در حوزه اندیشه و فلسفه نیز گفته هایی دارد، خاستگاهش اجتماع و مسائل اقتصادی و دیگر مسائل تمدنی (یعنی ملموس ترین مسائل انسانی) بوده است.