رسانه ملی و الگوی اسلامی _ ایرانی پیشرفت صفحه 139

ص:148

6. نظام جامع تزکیه و تعلیم

تزکیه و تعلیم، شیوه زندگی انسان در عرصه های گوناگون اقتصادی، سیاسی و اجتماعی و منشأ بسیاری از تحول های فرهنگی را معیّن می سازد. به دلیل آنکه بسیاری از کارشناسان، فرهنگ را به معنای «شیوه زندگانی» تعریف کرده اند، منشأ فرهنگ نیز تعلیم و تزکیه است. چنانچه انسان ها از راه تزکیه منطبق بر آموزه های دینی، تزکیه شوند، در آن صورت تعلیم آنان نیز متناسب با تزکیه در عرصه های گوناگون زندگانی شان شکل می گیرد و شیوه زندگی آنان را با وضعیتی عالمانه و در عین حال متقیانه می آمیزد، یعنی فرهنگ آنان را تحول خواه و به دور از عقب ماندگی و نادانی و به شدت وامدار قلمروی سنن و نوامیس دینی، بار می آورد.

بر این اساس، در صحبت از تزکیه و تعلیم، لزوماً منظور محدوده نظام آموزش رسمی _ که عمدتاً در آموزش و پرورش خلاصه می شود _ نیست، بلکه قلمرویی است که در آن، تحول های بنیادی در راستای آزاد، عابد، مختار و مکلف بار آمدن انسان ها تجربه می شود و دربرگیرنده نظام رسانه ای، نظام خانواده، نظام آموزش مدرسه و مسجد است. البته این قلمرو تا مرزهای آموزش در مقاطع بالاتر نیز گسترش می یابد. به این ترتیب، آنچه به عنوان کتاب، فیلم، تئاتر، موسیقی، انواع هنرها، جهانگردی و گردشگری، میراث فرهنگی و زیارت مطرحند، زیر پوشش قلمروی موضوع بحث، قرار می گیرند. البته چنین بیان و انحصاری به این معنا نیست که شیوه های زندگی در عرصه سیاست و اقتصاد، دربردارنده تحولات عمده در روح و روان انسان، اثرگذار نیستند، بلکه به این معناست که بخش بسیار گسترده و عمده ای از مناسبات انسانی درباره این موضوع ها، بر مدار تزکیه و تعلیم، مبتنی و