رسانه ملی و الگوی اسلامی _ ایرانی پیشرفت صفحه 205

ص:214

3. به سوی الگوی رسانه دینی (اسلامی)

نگاه متقابل و تأثیر دو سویه دین (اسلام) و رسانه نسبت به یکدیگر، از جمله موضوع هایی است که پژوهشگران رسانه های جمعی از دیدگاه های گوناگون به آن توجه کرده اند.

درباره ماهیت دین، کارکردهای آن، قلمرو و انتظاری که از آن می رود، دیدگاه های گوناگون و فراوانی مطرح شده است. خلاصه کردن دین در پالایش درون، تهذیب نفس و پاسخ به نیازهای فردی و معنوی، یک سوی این دیدگاه های متعدد است. در سوی دیگر، افزون بر اینها، تنظیم روابط انسان ها با یکدیگر، تحقق هدف ها و آرمان های والای اجتماعی مانند عدالت، حاکمیت فضیلت و سرانجام حضور در همه عرصه های فردی و اجتماعی را رسالت دین دانسته اند.

با وجود این، دین به رسانه از دو زاویه می نگرد؛ یکی آنکه ابزاری برای انتقال و گسترش پیام آن است و دیگر آنکه، به عنوان واقعیتی از زندگی بشر، چه بایدها و نبایدهایی را رعایت کند. به سخنی دیگر، دین با احکام خود بر کارکرد و محتوای رسانه ها نیز اثر می گذارد.(1)

به طور کلی، دین مجموعه ای از معارف نظری و عملی، شامل باورها، اخلاقیات، رهنمودهای معطوف به سلوک عبادی و عرفانی و احکام ناظر به رفتارهای فردی و اجتماعی است که در جهت رسیدن به هدف های متعالی تدوین و تنظیم شده است. برجسته ترین ویژگی و وجه تمایز این مجموعه معارف از دیگر معارف، «قدسی بودن» آنهاست،(2) اما دین با هر