جهان بینی الهی و انهیار فلسفه و منطق دیالکتیک صفحه 73

1- سوره الرحمن آیه 29

نتیجه: از نظر فلسفه اسلامی این عالم با تمام پدیده های خود چه ابدی و ازلی باشد یا نباشد آمیخته با امکان است و نیاز ذاتی به علت فاعلی دارد. و قوانین علمی هرگز نمی تواند اثبات کند که عالم و پدیده های آن نیاز به علت ندارد. و در عین اینکه علم نیازمندی و حدوث ماده را تأیید می کند ولکن ما از این جهت نظر نداریم زیرا اثبات ثانون علیت و اثبات ازلی و ابدی کار علم تجربی نیست. اصل علیت و مسئله ازلی قانون عقلانی است.

پاسخ سؤال دوم

هر پدیده ای دارای علل چهارگانه(فاعلی، غائی، مادی، صوری) است و در رأس همه علل(معدات) علت فاعلی حاکم است که خود وجود دارد و ایجاد کننده دیگران می باشد. و امکان ندارد علت فاعلی مادی باشد. زیرا حیثیت ذاتی ماده نیستی و نیازمندی به غیر است که آن را از نبود به هستی برساند و ممکن نیست که حیثیت ذاتی ماده هم گیرنده هستی و هم دهنده هستی، هم فاعل بالذات و هم قابل بالذات باشد، و در حالی که ماده وجود ندارد خود را بیافریند!!

برای توضیح، مطالبی از کتاب بهترین راه شناخت خدا نقل می شوند. ماده در مرتبه ذات فاقد هستی است یعنی وجود آن بستگی به علت دارد مثلا پدیده تخم مرغ در مرتبه ذات خود=0= هیچ بعد می رویم به سراغ مرغ که علت این تخم است. می-بینیم مرغ هم هستی او بستگی به علت و تخم مرغ دیگر دارد و در مرتبه ذات چیزی از خود ندارد. پس مرغ هم در مرتبه ذات=0= هیچ هکذا و هکذا مرغها و تخم مرغها که در سلسله علل واقع می¬شوند حساب می کنیم وجود اینها بستگی به علت خود دارد و از ناحیه ذات صفر و هیچ است و هکذا اگر به سراغ نطفه انسان برویم همین محاسبه را دارد و اگر به سراغ ماده جهان و حیوان باشیم همین محاسبه است بنابراین آیا ممکن است از اجتماع بی نهایت هیچ¬ها هستی هابوجود آیند؟!

آیا ممکن است از نقطه های بی نهایت صفر... عدد تشکیل شود پس چاره ای نیست که باید سلسله علل منتهی شوند به علت نخستین که غنی بالذات و هستی او نیازمند به علت فوق نباشد. با اینکه اگر سلسله علل به واجب¬الوجود ختم نشوند مستلزم جمع متناهی و غیر متناهی می¬شود و تناقض است و غیر ممکن.

2-بیان شد که بسیط¬ترین ماده جهان ترکیب یافته از هیولا و صورت است. و امکان ندارد چیزی که تجزیه و تقسیم، اتصال و انفصال پذیر است ترکیب کننده خود باشد. زیرا ترکیب در مرتبه قبل از خود نیاز به فاعل بیرونی دارد که ایجاد ترکیب کند. و اگر جهان عامل پیدایش خود باشد مستلزم این است که ماده جهان قبل از وجود خود وجود داشته باشد تا بتواند به خود هستی بدهد. آیا ممکن است ماده قبل از اینکه نیست خود را هست کند؟ آیا ممکن است شی ء قبل از خود موجود باشد؟ آیا ممکن است عدم و معدوم آفرینند باشند؟

3-امکان ندارد ماده علت تام و وجود دهنده باشد و کار ماده آن هم با شرایط خاص فقط انتقال و پیوند موجود به موجود دیگر است مثلا درخت موجود، با ریشه های سالم کنار آب و در زمین مساعد غرس شود تا آب و خاک در آن اثر کند و میوه بدهد. و اگر این شرایط یا یکی از آنها نباشد فرضاً درخت بریده کنار آب افتاده باشد هرگز آب و مواد شیمیایی خاک نمی تواند آن را درخت سالم تازه و میوه¬دار کند و بیافریند.

و هکذا باقی عوامل طبیعی اثر خورشید و اثر انسان همه و همه مشروط و محدود است. و آفرینش ابداعی در سطح ماده امکان ندارد. (1)

امام صادق(ع)

قبل از 1400 سال ابوشا کردیصانی از امام صادق علیه السلام سؤال می کند دلیل شما بر اینکه آفریننده داری چیست؟