جهان بینی الهی و انهیار فلسفه و منطق دیالکتیک صفحه 80

انهیار منطق دیالکتیک و ابزار فکری ماتریالیستی و مارکسیستی

تردید درباره بطلان جهان بینی ماتریالیستی و منطق آنان نمانده ولی ممکن است ماتریالیست هنوز دچار وسواس باشد که دلیل بر اثبات فلسفه ما، منطق دیالکتیک است آنوقت جای این سؤال است؟

آیا طرح دیالکتیک صحیح است؟ آیا منطق دیالکتیک که در مقابل منطق عقلی ارسطوئی قرار گرفته و برخلاف بدیهیات عقلی جمع نقیضین را ممکن می داند جای پایی دارد؟ و به صورت یک قانون کلی می تواند جهان را تفسیر کند؟

و لذا این اصول بررسی می شوند تا ببینیم که منطق ماتریالیست هم مانند فلسفه آنان ادعایی بیش نیست و بالفرض که صحیح باشد قانون نیست و امثله جزئیه است و جزئی نه کاسب است و نه مکتسب و نه قابلیت استدلال دارد و نه مورد اعتماد است.

بررسی اصول دیالکتیک

گرچه منظور لغت شناسی نیست تا معنای لغوی کلمات ریشه یابی شود ولی تذکر اجمالی آن لازم است و از نظر واژه لغوی دیالکتیک از دیالگو گرفته شده و به زبان یونانی به فن مباحثه و جدل استعمال می شود و از این رو معنای لغوی دیالکتیک عبارت از فن گفتگو و مناظره است. و می شود گفت دیالکتیک معنای مصدری می دهد. یعنی رد و بدل کردن دلیل، و جستجوی مطالب از طریق سؤال و جواب.

و اما اصطلاحاً آنچه که از گفته های دانشمندان اسلامی و دیالکتیک شناسان استفاده می شوند کلمه دیالکتیک در مرور زمان اصطلاحات متعددی پیدا کرده:

از جمله ذینون الیائی که از فلاسفه قرن پنجم قبل از میلاد است اولین کسی بوده که این کلمه را در اصطلاح خود و استادش(برماندیس) استعمال می کرده و بعد از او هم دیگران بکار برده اند.

و در اصطلاح ذینون و پیروانش دیالکتیک عبارت از یک نوع استدلالی است که مدعای خصم را باطل نموده و از طریق مطلان مدعای او مدعای خود را اثبات نماید مثلا ذینون هنگامی می خواست با یک نوع استدلال حرکت را در عالم باطل کند و از طریق بطلان حرکت مدعای خود را که سکون عالم بود اثبات می کرد چون ذینون منکر حرکت عالم است. و از نظر او حرکت جز سکونهای متعاقب چیز دیگری نیست.

2-دراصطلاح سوفسطائیها دیالکتیک عبارت از روش مغالطه گرایی است که به کیفیت مغالطه مدعای خود را اثبات کند و مدعای خصم را نفی نماید.

3-در اصطلاح سقراط (1)دیالکتیک عبارت از روشی است که خصم را بوسیله دلیل خودش محکوم کند. لذا سقراط هنگامی که با سوفسطائیها مبارزه فرهنگی می کرد، روشی را اتخاذ کرده بود که به هر کس برمی خورد سؤال می کرد. و طرف اگر جواب می داد دوباره سقراط از جواب او پاسخ می داد. هکذا و... تا در اثر رد و بدل سؤال و جواب مطلب واضح می شد که سخنان طرف باطل است و به این روش مبارزه سقراطی از طریق سؤال و جواب، می گوید دیالکتیک.

4-از افلاطون(2) هم اصطلاح خاصی درباره دیالکتیک نقل شده از جمله در اصطلاح افلاطون دیالکتیک عبارت از خوب سؤال کردن و خوب پاسخ دادن است و می توان گفت مراد افلاطون از دیالکتیک عبارت از اثبات مدعا به روش استدلال منطقی است که اعم از روش برهان، خطابه، شعر، جدل و مغالطه باشد. زیرا مفهوم خوب سؤال کرن و خوب جواب دادن این است که مدعا و سؤال از هر سنخی باشداز سنخ مسائل برهانی، جدلی و ... باید به همان سنخ پاسخ مطابق داده شود. و اگر سؤال