به یاد معلم صفحه 11

پاسخ این است که: تمام احکام دین دارای مصالح یا مفاسدی است. هر دستوری که خداوند متعال، یا پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله یا ائمه معصومین علیهم السلام داده اند مصلحت یا مفسده دنیوی و اخروی دارد. مثلاً مصلحت نماز آن است که از فحشاء و منکرات جلوگیری می کند، (1) و روشن است جامعه ای که فحشاء و منکرات نداشته باشد

امن و آرام خواهد بود. بنابراین، نماز به زندگی دنیایی هم آرامش می دهد و جلوی جنایات را می گیرد.

و مصلحت روزه مبارزه با هوای نفس است (2) که منشأ همه

خطاها و گناهان می باشد. بنابراین، روزه دنیای انسان را نیز آباد می کند. خلاصه این که تفقّه در دین سبب آبادی دنیا و آخرت هر دو می شود و لذا امام صادق علیه السلام فرمودند: «دوست دارم اصحاب ویارانم برای تفقّه در دین تحت فشار قرار گیرند». (3)

از این روایت استفاده می شود که می توان تفقّه در دین را اجباری کرد. حتّی قرآن مجید تفقّه در دین را بر جهاد در راه خدا مقدّم داشته است لذا می فرماید: (فَلَوْلاَ نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَهٍ مِّنْهُمْ طَائِفَهٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَلِیُنذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ)؛ «چرا از هر گروهی از مؤمنان طایفه ای کوچ نمی کنند (و طایفه ای در مدینه بمانند) که در دین (و معارف و احکام اسلام) آگاهی یابند

1- . سوره عنکبوت، آیه 45.
2- . سوره بقره، آیه 183.
3- . اصول کافی، ج 1، ص 31، ح 8 .