به یاد معلم صفحه 110

چرا در برخی روایات آمده که «خداوند از گناه هفتاد انسان عادی می گذرد قبل از آن که از گناه یک عالم بگذرد»؟ (1) فلسفه اش

چیست؟

جواب: زیرا عالم می داند و عمل نمی کند، امّا جاهل نمی داند وعمل نمی کند. علاوه بر این که محیط اهل علم محیطی است که ذاتاً پاک بوده و زمینه های گناه در آن کمتر وجود داشته و دوستان ومعاشران عالم معمولاً سالم و پاک هستند؛ امّا محیط زندگی جاهل چنین نیست. و چقدر تفاوت است بین چنان محیطی با محیطی که فضای آن مسموم و افراد آن آلوده و زمینه گناه در آن فراوان است. بدین جهت محاسبه و عذاب عالم این قدر سخت و شدید است.

عالم بی عمل یا عالم محتکر!

اگر جمله «لا ینتفع بعله» را به صیغه معلوم، همانگونه که در متن روایت آمده، بخوانیم معنایش همان است که در بالا ذکر شد. یعنی عالم بی عمل عذابش از همه شدیدتر است. امّا اگر به صیغه مجهول خوانده شود، یعنی بگوییم: «لا یُنْتَفَعُ مِنْ عِلْمِه» بوده، به معنای احتکار علم و دانش خواهد بود و معنای آن چنین می شود :

«دانشمندی که دانش خود را احتکار کند و اجازه ندهد دیگران از علمش استفاده کنند، سخت ترین عذاب را در روز قیامت خواهد