به یاد معلم صفحه 12

وبه هنگام بازگشت به سوی قوم خود، آنها را بیم دهند؟! شاید (از مخالفت فرمان پروردگار) بترسند و خودداری کنند!». (1)

2. صبر در برابر مشکلات

سوال: دومین عامل به کمال رسیدن انسان صبر در برابر مشکلات است. امّا چه رابطه ای بین صبر در برابر مشکلات ناگوار و تکامل وجود دارد؟

جواب: طبیعت دنیا این است که بر سر هر کاری مشکلاتی وجود دارد، که بدون پشت سر گذاشتن آن مشکلات نمی توان آن کار را به سرانجام رساند. به تعبیر دیگر، جاده سعادت پر سنگلاخ است، و طی کردن چنین جاده ای بدون صبر و تحمّل و خویشتن داری امکان پذیر نیست. درس خواندن، تجارت کردن، به میدان جهاد رفتن، تهذیب نفس و خودسازی نمودن، و هر کار مادّی ومعنوی دیگر مشکلات مخصوص به خود را دارد که بدون صبر ومقاومت نتیجه ای حاصل نخواهد شد. به قول شاعر:

باغبان گر پنج روزی صحبت گل بایدش بر جفای خار هجران صبر بلبل بایدش (2)

اگر در کنار خارهای مشکلات، مقاومت و صبر نباشد گلهای زندگی را نمی توان چید. و این که گفته شده: «گنج و مار و گل و خار