- پیشگفتار 1
- جهل عذر نیست 4
- اشاره 4
- 1. وجوب طلب علم 4
- کمال دین چیست؟ 5
- کوتاهی در فراگیری علم ممنوع! 6
- اشاره 9
- 2. اوج کمال 9
- کمال چیست؟ 9
- 1. فهم عمیق دین 10
- 2. صبر در برابر مشکلات 12
- 3. تقدیر المعیشه 13
- 3. تفقّه در دین 14
- اشاره 14
- شاخه های سه گانه مسایل دینی 15
- کسانی که مایل به تقلید نیستند 15
- خطر جدایی از اهل بیت علیهم السلام 16
- وابستگی علمی به بیگانگان ممنوع 17
- اشاره 19
- 4. یا معلّم باشید یا شاگرد! 19
- عالم مطاع کیست؟ 20
- دین از سیاست جدا نیست 21
- ارتباط بین عالم مطاع و تشکیل حکومت اسلامی 23
- 5. برتری عالم بر عابد! 24
- اشاره 24
- عبادت، هدف آفرینش 25
- اشاره 25
- الف) تفاوت مقامات علمی دانشمندان 26
- ب) عدد تکثیر و معنای آن 26
- علل برتری عالم بر عابد 27
- غُثاء چیست؟ 30
- 6. مردم بر سه دسته اند 30
- اشاره 30
- اقسام سه گانه مردم در قرآن 31
- ضرورت تعلیم در محضر علمای ربّانی 32
- 7. اهمیّت فوق العاده علم آموزی 34
- اشاره 34
- 1. اعجاز علمی پیامبر صلی الله علیه و آله 35
- 2. علم دین یا همه علوم؟ 35
- الف) نیازی به پیروی از عالمان دین نیست! 36
- 3. ابزارهای دشمن در مبارزه با عالمان دین 36
- اشاره 36
- ب) تقلید ناپسند است! 37
- ج) علما با عصر صنعت هماهنگ نیستند! 38
- ه ) پخش شایعات 39
- د) علما اختلاف نظر دارند 39
- 8. اجر تعلیم دادن 41
- اشاره 41
- اوّل: مباشرت و تسبیب 42
- دوم: بازاریابی هرمی مشروع! 42
- سوم: گستره روایت 43
- چهارم: خطر آموزش های زشت 44
- 9. فضیلت علم، عالم و متعلّم 46
- اشاره 46
- بخش اوّل: ارزش فوق العاده علم 47
- بخش دوم: سخن خداوند با حضرت دانیال 48
- اخلاق در دنیای امروز 50
- اشاره 52
- 10. فراگیری، عمل کردن و نشر علم 52
- اشاره 53
- اخلاص در عمل 53
- الف) اخلاص حضرت موسی علیه السلام 54
- ب) اخلاص حضرت علی علیه السلام 55
- ج) اخلاص طوعه 55
- پاداش مخترعان و مکتشفان 56
- 11. نورانیّت علم 58
- اشاره 58
- 1. مخاطب روایت 58
- 2. علم رسمی و غیر رسمی 59
- 4. کارهای خداوند بی حکمت نیست 60
- 3. علم تنها به تعلّم نیست 60
- 12. حقوق دانشمندان و عالمان 61
- 1. همه موجودات زنده اند! 64
- اشاره 64
- 13. تسبیح همه موجودات برای طالب علم 64
- 2. رابطه بین تسبیح و علم 65
- 3. ارزش فوق العاده طالب علم 65
- اشاره 67
- 14. بخشنده ترین بخشندگان 67
- بخشنده ترین ها 68
- فلسفه سؤال 68
- 15. رهبری علم و دانش 70
- انسان ها در دنیا مسافرند 70
- اشاره 70
- 16. موعظه های بی اثر! 73
- جایگاه تقوا 73
- اشاره 73
- 17. اخلاص 75
- علوم مادّی و الهی 75
- اشاره 75
- معنای اخلاص و راه تحصیل آن 76
- 18. علم سودمند 78
- اشاره 78
- تفاوت انسان با حیوان 78
- فلسفه عمل برخلاف علم 79
- 19. عالمان و حاکمان 81
- روح و جسم در جامعه 81
- اشاره 81
- ضرورت تشکیل حکومت دینی 82
- اشاره 84
- 20. ارزش فوق العاده نشر علم و تبلیغ 84
- آثار سنّت های نیک 84
- تشبیه اعمال انسان به ابرها و کوه ها 85
- بُعد معنوی زندگی بشر 87
- اشاره 87
- 21. سلاح قلم و بیان 87
- چگونه خطیب خوبی شویم؟ 88
- بعد مادّی زندگی بشر 89
- پرسیدن عیب نیست 90
- 22. پرسش کلید علم و دانایی 90
- اشاره 90
- لزوم رجوع به متخصّص 91
- جوشش با مردم 92
- اشاره 94
- نکات قابل توجّه 94
- 23. مطالب بسیار مهم 94
- به سخن نگاه کن 96
- 24. دو چیز عجیب 96
- اشاره 96
- عفو و گذشت 98
- اشاره 99
- 25. معلّم الخیر 99
- سالخوردگان 99
- پیشوای دادگر 100
- معلّمان 100
- یادی از شهید مطهّری رحمه الله 101
- اشاره 102
- ارزش ها و ضدّ ارزش ها 102
- 26. نظام ارزشی اسلام 102
- علم و تقوا و ایمان 103
- ارتباط بین علم و تقوا و ایمان 104
- معنای «همج» 105
- اشاره 105
- 27. نیازمندی هر جامعه ای به سه چیز 105
- 1. فقیه متّقی 106
- 2. زمامدار خیرخواه مقتدر 107
- 3. پزشک متخصّص و مورد اعتماد 108
- اشاره 109
- سخت ترین عذاب! 109
- 28. شدیدترین عذاب ها 109
- فلسفه سختی عذاب عالم بی عمل 109
- عالم بی عمل یا عالم محتکر! 110
- مبارزه با معلول یا علّت؟ 112
- 29. مهم تر از علم! 112
- اشاره 112
- تفسیر دیگر روایت 113
- 30. عُجب مانع تحصیل علم 115
- اوّل: یک دوره فشرده اخلاق اسلامی 115
- اشاره 115
- سوم: خودبرتر بین به دنبال دانش نیست 116
- دوم: تفاوت خودبرتر بینی با مفاهیم مشابه 116
- چهارم: نادانی و بخل مذموم ترین رذایل اخلاقی 117
- پنجم: مبارزه با رذایل اخلاقی 117
- 31. ارکان سه گانه 118
- اشاره 118
- دوم: «عالم» باید «عامل» باشد 119
- اول: «عالم» باید «ناطق» باشد 119
- معنای حَسَب و نَسَبْ 121
- اشاره 121
- 32. شریف ترین حسب ها 121
- ارشاد جاهل و امر به معروف و نهی از منکر 124
- اشاره 124
- 33. تعلیم و تعلّم الزامی است 124
- معجزه حدیث فوق 125
- اشاره 127
- 34. علم و یقین 127
- تفاوت «علم» و «باور» 127
- علل عمل نکردن به علم و یقین 128
- علم بدون فهم! 130
- 35. همه چیز در پرتو اندیشه 130
- اشاره 130
- تلاوت بدون تدبّر 131
- عبادت بی تفکّر 132
- 36. معیار قبولی اعمال 134
- اشاره 134
- کیفیّت یا کمیّت؟ 134
- کیفیّت مقدم است 135
- سؤال کلید مجهولات 137
- 37. در پرسیدن خجالت نکشید! 137
- اشاره 137
- پرسش گری، افتخار مسلمانان است 138
- 38. حیای عالمانه و جاهلانه! 140
- اشاره 140
- سؤال و جواب حتّی در میدان جنگ 141
- اشاره 142
- 39. جایگاه دانشمندان 142
- برتری دانشمندان بر عابدان 143
- برتری علما بر شهدا 143
- 40. عالم بی عمل 145
- اشاره 145
- عالمان هواپرست قرن بیستم 146
- منابع و مآخذ 148
35. همه چیز در پرتو اندیشه
اشاره
حضرت علی علیه السلام فرمود: «اَلا لا خَیْرَ فی عِلْمٍ لَیْسَ فیهِ تَفَهُّمٌ، اَلا لاخَیْر فی قِرائَهٍ لَیْسَ فِیها تَدَبُّرٌ، اَلا لا خَیْرَ فی عِبادَهٍ لا فِقْهَ فیها؛ آگاه باشید علمی که در آن فهم نباشد فایده ای ندارد. بدانید قرائت قرآن اگر همراه با تدبّر و اندیشه (در معانی آن) نباشد بی فایده است. آگاه باشید عبادتی که در آن تفکّر و اندیشه نباشد خیری ندارد». (1)
علم بدون فهم!
سوال: در جمله اوّل حدیث می خوانیم: «علمی که در آن فهم نباشد خیری ندارد» مگر می شود علم و دانشی بدون تفهّم حاصل گردد؟
پاسخ: بسیار است علم و دانش هایی که حاصل آن تنها ذخیره کردن مشتی دانستنی ها و قواعد یا فرمول های خشک و بی روح
1- . اصول کافی، ج 1، ص 36، باب صفه العلما، حدیث سوم.