- پیشگفتار 1
- جهل عذر نیست 4
- 1. وجوب طلب علم 4
- اشاره 4
- کمال دین چیست؟ 5
- کوتاهی در فراگیری علم ممنوع! 6
- 2. اوج کمال 9
- اشاره 9
- کمال چیست؟ 9
- 1. فهم عمیق دین 10
- 2. صبر در برابر مشکلات 12
- 3. تقدیر المعیشه 13
- 3. تفقّه در دین 14
- اشاره 14
- شاخه های سه گانه مسایل دینی 15
- کسانی که مایل به تقلید نیستند 15
- خطر جدایی از اهل بیت علیهم السلام 16
- وابستگی علمی به بیگانگان ممنوع 17
- 4. یا معلّم باشید یا شاگرد! 19
- اشاره 19
- عالم مطاع کیست؟ 20
- دین از سیاست جدا نیست 21
- ارتباط بین عالم مطاع و تشکیل حکومت اسلامی 23
- اشاره 24
- 5. برتری عالم بر عابد! 24
- عبادت، هدف آفرینش 25
- اشاره 25
- الف) تفاوت مقامات علمی دانشمندان 26
- ب) عدد تکثیر و معنای آن 26
- علل برتری عالم بر عابد 27
- غُثاء چیست؟ 30
- 6. مردم بر سه دسته اند 30
- اشاره 30
- اقسام سه گانه مردم در قرآن 31
- ضرورت تعلیم در محضر علمای ربّانی 32
- اشاره 34
- 7. اهمیّت فوق العاده علم آموزی 34
- 1. اعجاز علمی پیامبر صلی الله علیه و آله 35
- 2. علم دین یا همه علوم؟ 35
- الف) نیازی به پیروی از عالمان دین نیست! 36
- 3. ابزارهای دشمن در مبارزه با عالمان دین 36
- اشاره 36
- ب) تقلید ناپسند است! 37
- ج) علما با عصر صنعت هماهنگ نیستند! 38
- ه ) پخش شایعات 39
- د) علما اختلاف نظر دارند 39
- اشاره 41
- 8. اجر تعلیم دادن 41
- دوم: بازاریابی هرمی مشروع! 42
- اوّل: مباشرت و تسبیب 42
- سوم: گستره روایت 43
- چهارم: خطر آموزش های زشت 44
- 9. فضیلت علم، عالم و متعلّم 46
- اشاره 46
- بخش اوّل: ارزش فوق العاده علم 47
- بخش دوم: سخن خداوند با حضرت دانیال 48
- اخلاق در دنیای امروز 50
- اشاره 52
- 10. فراگیری، عمل کردن و نشر علم 52
- اخلاص در عمل 53
- اشاره 53
- الف) اخلاص حضرت موسی علیه السلام 54
- ب) اخلاص حضرت علی علیه السلام 55
- ج) اخلاص طوعه 55
- پاداش مخترعان و مکتشفان 56
- اشاره 58
- 11. نورانیّت علم 58
- 1. مخاطب روایت 58
- 2. علم رسمی و غیر رسمی 59
- 4. کارهای خداوند بی حکمت نیست 60
- 3. علم تنها به تعلّم نیست 60
- 12. حقوق دانشمندان و عالمان 61
- 13. تسبیح همه موجودات برای طالب علم 64
- 1. همه موجودات زنده اند! 64
- اشاره 64
- 3. ارزش فوق العاده طالب علم 65
- 2. رابطه بین تسبیح و علم 65
- 14. بخشنده ترین بخشندگان 67
- اشاره 67
- بخشنده ترین ها 68
- فلسفه سؤال 68
- 15. رهبری علم و دانش 70
- انسان ها در دنیا مسافرند 70
- اشاره 70
- جایگاه تقوا 73
- 16. موعظه های بی اثر! 73
- اشاره 73
- 17. اخلاص 75
- اشاره 75
- علوم مادّی و الهی 75
- معنای اخلاص و راه تحصیل آن 76
- تفاوت انسان با حیوان 78
- 18. علم سودمند 78
- اشاره 78
- فلسفه عمل برخلاف علم 79
- 19. عالمان و حاکمان 81
- روح و جسم در جامعه 81
- اشاره 81
- ضرورت تشکیل حکومت دینی 82
- آثار سنّت های نیک 84
- 20. ارزش فوق العاده نشر علم و تبلیغ 84
- اشاره 84
- تشبیه اعمال انسان به ابرها و کوه ها 85
- بُعد معنوی زندگی بشر 87
- اشاره 87
- 21. سلاح قلم و بیان 87
- چگونه خطیب خوبی شویم؟ 88
- بعد مادّی زندگی بشر 89
- پرسیدن عیب نیست 90
- 22. پرسش کلید علم و دانایی 90
- اشاره 90
- لزوم رجوع به متخصّص 91
- جوشش با مردم 92
- 23. مطالب بسیار مهم 94
- اشاره 94
- نکات قابل توجّه 94
- 24. دو چیز عجیب 96
- اشاره 96
- به سخن نگاه کن 96
- عفو و گذشت 98
- سالخوردگان 99
- اشاره 99
- 25. معلّم الخیر 99
- پیشوای دادگر 100
- معلّمان 100
- یادی از شهید مطهّری رحمه الله 101
- 26. نظام ارزشی اسلام 102
- اشاره 102
- ارزش ها و ضدّ ارزش ها 102
- علم و تقوا و ایمان 103
- ارتباط بین علم و تقوا و ایمان 104
- معنای «همج» 105
- اشاره 105
- 27. نیازمندی هر جامعه ای به سه چیز 105
- 1. فقیه متّقی 106
- 2. زمامدار خیرخواه مقتدر 107
- 3. پزشک متخصّص و مورد اعتماد 108
- اشاره 109
- فلسفه سختی عذاب عالم بی عمل 109
- سخت ترین عذاب! 109
- 28. شدیدترین عذاب ها 109
- عالم بی عمل یا عالم محتکر! 110
- مبارزه با معلول یا علّت؟ 112
- 29. مهم تر از علم! 112
- اشاره 112
- تفسیر دیگر روایت 113
- اشاره 115
- اوّل: یک دوره فشرده اخلاق اسلامی 115
- 30. عُجب مانع تحصیل علم 115
- دوم: تفاوت خودبرتر بینی با مفاهیم مشابه 116
- سوم: خودبرتر بین به دنبال دانش نیست 116
- چهارم: نادانی و بخل مذموم ترین رذایل اخلاقی 117
- پنجم: مبارزه با رذایل اخلاقی 117
- 31. ارکان سه گانه 118
- اشاره 118
- اول: «عالم» باید «ناطق» باشد 119
- دوم: «عالم» باید «عامل» باشد 119
- معنای حَسَب و نَسَبْ 121
- اشاره 121
- 32. شریف ترین حسب ها 121
- اشاره 124
- ارشاد جاهل و امر به معروف و نهی از منکر 124
- 33. تعلیم و تعلّم الزامی است 124
- معجزه حدیث فوق 125
- تفاوت «علم» و «باور» 127
- 34. علم و یقین 127
- اشاره 127
- علل عمل نکردن به علم و یقین 128
- علم بدون فهم! 130
- اشاره 130
- 35. همه چیز در پرتو اندیشه 130
- تلاوت بدون تدبّر 131
- عبادت بی تفکّر 132
- کیفیّت یا کمیّت؟ 134
- اشاره 134
- 36. معیار قبولی اعمال 134
- کیفیّت مقدم است 135
- سؤال کلید مجهولات 137
- 37. در پرسیدن خجالت نکشید! 137
- اشاره 137
- پرسش گری، افتخار مسلمانان است 138
- 38. حیای عالمانه و جاهلانه! 140
- اشاره 140
- سؤال و جواب حتّی در میدان جنگ 141
- اشاره 142
- 39. جایگاه دانشمندان 142
- برتری علما بر شهدا 143
- برتری دانشمندان بر عابدان 143
- اشاره 145
- 40. عالم بی عمل 145
- عالمان هواپرست قرن بیستم 146
- منابع و مآخذ 148
قرآن مجید می فرماید: (فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ)؛ «اگر نمی دانید، از آگاهان بپرسید». (1)
سؤال از نظر اسلام بسیار مهم است، تا آنجا که پیامبر صلی الله علیه و آله اصحابش را به پرسش کردن سفارش نموده، (2) و گاه آنان را به خاطر
ترک سؤال توبیخ می کرد! (3)
حضرت علی علیه السلام در آخرین لحظات عمر، که فرق مبارکش شکافته شده و زهر جفا تمام بدنش را فرا گرفته بود، فرمود : «سَلُونی قَبْلَ اَنْ تَفْقِدُونی؛ قبل از آن که مرا از دست دهید، مجهولاتتان را از من بپرسید». (4)
پرسش گری، افتخار مسلمانان است
یکی از افتخارات ما مسلمانان باز بودن باب گفتگو و پرسش از مسایل مختلف برای همگان است، چرا که اسلام هیچ سؤال بی پاسخی ندارد. در فقه ما هیچ مسأله مستحدثه و جدیدی یافت نمی شود که نتوان پاسخ آن را بیان کرد. (5)
1- . سوره نحل، آیه 43.
2- . میزان الحکمه، ج 4، ص 105، باب 1700، ح 8235 .
3- . کافی، ج 3، ص 68، ح 4 و 5 .
4- . میزان الحکمه، ج 4، ص 107، باب 1703، ح 8251 تا 8255 .
5- . شرح این مطلب را در کتاب دائره المعارف فقه مقارن، ج 1، ص 229 به بعد مطالعهفرمایید.