- پیشگفتار 1
- جهل عذر نیست 4
- 1. وجوب طلب علم 4
- اشاره 4
- کمال دین چیست؟ 5
- کوتاهی در فراگیری علم ممنوع! 6
- اشاره 9
- 2. اوج کمال 9
- کمال چیست؟ 9
- 1. فهم عمیق دین 10
- 2. صبر در برابر مشکلات 12
- 3. تقدیر المعیشه 13
- اشاره 14
- 3. تفقّه در دین 14
- شاخه های سه گانه مسایل دینی 15
- کسانی که مایل به تقلید نیستند 15
- خطر جدایی از اهل بیت علیهم السلام 16
- وابستگی علمی به بیگانگان ممنوع 17
- 4. یا معلّم باشید یا شاگرد! 19
- اشاره 19
- عالم مطاع کیست؟ 20
- دین از سیاست جدا نیست 21
- ارتباط بین عالم مطاع و تشکیل حکومت اسلامی 23
- اشاره 24
- 5. برتری عالم بر عابد! 24
- عبادت، هدف آفرینش 25
- اشاره 25
- الف) تفاوت مقامات علمی دانشمندان 26
- ب) عدد تکثیر و معنای آن 26
- علل برتری عالم بر عابد 27
- غُثاء چیست؟ 30
- 6. مردم بر سه دسته اند 30
- اشاره 30
- اقسام سه گانه مردم در قرآن 31
- ضرورت تعلیم در محضر علمای ربّانی 32
- 7. اهمیّت فوق العاده علم آموزی 34
- اشاره 34
- 1. اعجاز علمی پیامبر صلی الله علیه و آله 35
- 2. علم دین یا همه علوم؟ 35
- الف) نیازی به پیروی از عالمان دین نیست! 36
- 3. ابزارهای دشمن در مبارزه با عالمان دین 36
- اشاره 36
- ب) تقلید ناپسند است! 37
- ج) علما با عصر صنعت هماهنگ نیستند! 38
- ه ) پخش شایعات 39
- د) علما اختلاف نظر دارند 39
- 8. اجر تعلیم دادن 41
- اشاره 41
- دوم: بازاریابی هرمی مشروع! 42
- اوّل: مباشرت و تسبیب 42
- سوم: گستره روایت 43
- چهارم: خطر آموزش های زشت 44
- اشاره 46
- 9. فضیلت علم، عالم و متعلّم 46
- بخش اوّل: ارزش فوق العاده علم 47
- بخش دوم: سخن خداوند با حضرت دانیال 48
- اخلاق در دنیای امروز 50
- اشاره 52
- 10. فراگیری، عمل کردن و نشر علم 52
- اشاره 53
- اخلاص در عمل 53
- الف) اخلاص حضرت موسی علیه السلام 54
- ب) اخلاص حضرت علی علیه السلام 55
- ج) اخلاص طوعه 55
- پاداش مخترعان و مکتشفان 56
- 11. نورانیّت علم 58
- اشاره 58
- 1. مخاطب روایت 58
- 2. علم رسمی و غیر رسمی 59
- 4. کارهای خداوند بی حکمت نیست 60
- 3. علم تنها به تعلّم نیست 60
- 12. حقوق دانشمندان و عالمان 61
- 13. تسبیح همه موجودات برای طالب علم 64
- 1. همه موجودات زنده اند! 64
- اشاره 64
- 2. رابطه بین تسبیح و علم 65
- 3. ارزش فوق العاده طالب علم 65
- 14. بخشنده ترین بخشندگان 67
- اشاره 67
- بخشنده ترین ها 68
- فلسفه سؤال 68
- 15. رهبری علم و دانش 70
- انسان ها در دنیا مسافرند 70
- اشاره 70
- جایگاه تقوا 73
- 16. موعظه های بی اثر! 73
- اشاره 73
- 17. اخلاص 75
- علوم مادّی و الهی 75
- اشاره 75
- معنای اخلاص و راه تحصیل آن 76
- تفاوت انسان با حیوان 78
- 18. علم سودمند 78
- اشاره 78
- فلسفه عمل برخلاف علم 79
- 19. عالمان و حاکمان 81
- روح و جسم در جامعه 81
- اشاره 81
- ضرورت تشکیل حکومت دینی 82
- 20. ارزش فوق العاده نشر علم و تبلیغ 84
- آثار سنّت های نیک 84
- اشاره 84
- تشبیه اعمال انسان به ابرها و کوه ها 85
- بُعد معنوی زندگی بشر 87
- اشاره 87
- 21. سلاح قلم و بیان 87
- چگونه خطیب خوبی شویم؟ 88
- بعد مادّی زندگی بشر 89
- پرسیدن عیب نیست 90
- 22. پرسش کلید علم و دانایی 90
- اشاره 90
- لزوم رجوع به متخصّص 91
- جوشش با مردم 92
- 23. مطالب بسیار مهم 94
- اشاره 94
- نکات قابل توجّه 94
- اشاره 96
- 24. دو چیز عجیب 96
- به سخن نگاه کن 96
- عفو و گذشت 98
- سالخوردگان 99
- اشاره 99
- 25. معلّم الخیر 99
- پیشوای دادگر 100
- معلّمان 100
- یادی از شهید مطهّری رحمه الله 101
- 26. نظام ارزشی اسلام 102
- اشاره 102
- ارزش ها و ضدّ ارزش ها 102
- علم و تقوا و ایمان 103
- ارتباط بین علم و تقوا و ایمان 104
- معنای «همج» 105
- اشاره 105
- 27. نیازمندی هر جامعه ای به سه چیز 105
- 1. فقیه متّقی 106
- 2. زمامدار خیرخواه مقتدر 107
- 3. پزشک متخصّص و مورد اعتماد 108
- اشاره 109
- سخت ترین عذاب! 109
- 28. شدیدترین عذاب ها 109
- فلسفه سختی عذاب عالم بی عمل 109
- عالم بی عمل یا عالم محتکر! 110
- مبارزه با معلول یا علّت؟ 112
- 29. مهم تر از علم! 112
- اشاره 112
- تفسیر دیگر روایت 113
- اشاره 115
- 30. عُجب مانع تحصیل علم 115
- اوّل: یک دوره فشرده اخلاق اسلامی 115
- دوم: تفاوت خودبرتر بینی با مفاهیم مشابه 116
- سوم: خودبرتر بین به دنبال دانش نیست 116
- پنجم: مبارزه با رذایل اخلاقی 117
- چهارم: نادانی و بخل مذموم ترین رذایل اخلاقی 117
- اشاره 118
- 31. ارکان سه گانه 118
- دوم: «عالم» باید «عامل» باشد 119
- اول: «عالم» باید «ناطق» باشد 119
- معنای حَسَب و نَسَبْ 121
- اشاره 121
- 32. شریف ترین حسب ها 121
- اشاره 124
- ارشاد جاهل و امر به معروف و نهی از منکر 124
- 33. تعلیم و تعلّم الزامی است 124
- معجزه حدیث فوق 125
- تفاوت «علم» و «باور» 127
- اشاره 127
- 34. علم و یقین 127
- علل عمل نکردن به علم و یقین 128
- اشاره 130
- 35. همه چیز در پرتو اندیشه 130
- علم بدون فهم! 130
- تلاوت بدون تدبّر 131
- عبادت بی تفکّر 132
- 36. معیار قبولی اعمال 134
- اشاره 134
- کیفیّت یا کمیّت؟ 134
- کیفیّت مقدم است 135
- 37. در پرسیدن خجالت نکشید! 137
- سؤال کلید مجهولات 137
- اشاره 137
- پرسش گری، افتخار مسلمانان است 138
- اشاره 140
- 38. حیای عالمانه و جاهلانه! 140
- سؤال و جواب حتّی در میدان جنگ 141
- اشاره 142
- 39. جایگاه دانشمندان 142
- برتری علما بر شهدا 143
- برتری دانشمندان بر عابدان 143
- 40. عالم بی عمل 145
- اشاره 145
- عالمان هواپرست قرن بیستم 146
- منابع و مآخذ 148
برتری علما بر شهدا
می دانیم مقام شهید در اسلام جزء والاترین مقام هاست؛ امّا در حدیثی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می خوانیم: «فَضْلُ الْعالِمِ عَلَی الشَّهیدِ دَرَجَهٌ؛ عالم یک درجه از شهید بالاتر است». (1)
و در ادامه حدیث چنین آمده است: «و شهید یک درجه از عابد برتر است و پیامبر یک درجه از عالم برتر است. و برتری قرآن مجید نسبت به دیگر کلمات و سخنان، همچون برتری خداوند بر مخلوقاتش می باشد و فضیلت و برتری عالم بر سایر مردم همچون برتری من بر کوچکترین آن هاست». (2)
برتری دانشمندان بر عابدان
در شب های ماهتابی، بخصوص شب چهاردهم ماه که بدر کامل است، ستارگان در نور ماه محو می شوند. با توجّه به این مطلب، به حدیث دیگری از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله توجّه بفرمایید :
«فَضْلُ الْعالِمِ عَلَی الْعابِدِ کَفَضْلِ الْقَمَرِ عَلی سائِرِ النُّجُومِ لَیْلَهَ الْبَدْر؛ برتری عالم بر عابد، همچون برتری ماه شب چهارده بر سایر ستارگان است». (3)
جالب این که عابد کاری می کند که هدف آفرینش است، ولی
1- . مجمع البیان، ج 9، ص 418، ذیل آیه 11 سوره مجادله.
2- . مجمع البیان، ج 9، ص 418.
3- . بحارالانوار، ج 2، ص 18، ح 46.