به یاد معلم صفحه 28

ودانشمندان اینقدر بر عابدان برتری داده شده اند؟

پاسخ: دلائل مختلفی می توان برای این مطلب ذکر کرد. از جمله :

1. عبادتِ بدون علم و آگاهی، بیش از یک پوسته نیست. هنگامی که عابد، آگاهی کافی نداشته باشد به مغز عبادت نمی رسد، امّا اگر با علم همراه شود عبادتش مغزدار و پرستش حقیقی می شود و تاثیرگذار خواهد بود.

عابد بی علم و کم معرفت، عبادتش کم محتوی است، امّا هنگامی که عالم به عبادت می پردازد می توان مقامات عرفانی را در لابلای عبادتش دید. چنین عابدی خداوند را در نماز با چشم دل می بیند و در حج آثار خدا را به تماشا می نشیند.

2. بسیار اتّفاق می افتد که عابدان غیرعالم به عباداتشان مغرور گشته، و از خداوند طلبکار می شوند. چنین افرادی تصوّر می کنند که تنها آنها به عبادت خدا اشتغال داشته و همانند آنان کسی راز ونیاز نمی کند. امّا اگر عابد، عالم باشد نه تنها به عبادت خود مغرور نگشته که آن را در برابر نعمت های بی پایان الهی قابل ذکر نمی داند و از عمق دل می گوید: «ما عَبَدْناکَ حَقَّ عِبادَتِکَ وَ ما عَرَفْناکَ حَقَّ مَعْرِفَتِکَ؛ (ای خدای ما!) تو را آنطور که شایسته توست عبادت نکردیم و نشناختیم» (1) یا می گوید: عبادات ما لایق مقام تو نیست،

اگر عبادتی هم کرده ایم توفیقش را تو داده ای.