- پیشگفتار 1
- جهل عذر نیست 4
- 1. وجوب طلب علم 4
- اشاره 4
- کمال دین چیست؟ 5
- کوتاهی در فراگیری علم ممنوع! 6
- 2. اوج کمال 9
- اشاره 9
- کمال چیست؟ 9
- 1. فهم عمیق دین 10
- 2. صبر در برابر مشکلات 12
- 3. تقدیر المعیشه 13
- اشاره 14
- 3. تفقّه در دین 14
- شاخه های سه گانه مسایل دینی 15
- کسانی که مایل به تقلید نیستند 15
- خطر جدایی از اهل بیت علیهم السلام 16
- وابستگی علمی به بیگانگان ممنوع 17
- 4. یا معلّم باشید یا شاگرد! 19
- اشاره 19
- عالم مطاع کیست؟ 20
- دین از سیاست جدا نیست 21
- ارتباط بین عالم مطاع و تشکیل حکومت اسلامی 23
- 5. برتری عالم بر عابد! 24
- اشاره 24
- عبادت، هدف آفرینش 25
- اشاره 25
- الف) تفاوت مقامات علمی دانشمندان 26
- ب) عدد تکثیر و معنای آن 26
- علل برتری عالم بر عابد 27
- اشاره 30
- غُثاء چیست؟ 30
- 6. مردم بر سه دسته اند 30
- اقسام سه گانه مردم در قرآن 31
- ضرورت تعلیم در محضر علمای ربّانی 32
- اشاره 34
- 7. اهمیّت فوق العاده علم آموزی 34
- 1. اعجاز علمی پیامبر صلی الله علیه و آله 35
- 2. علم دین یا همه علوم؟ 35
- الف) نیازی به پیروی از عالمان دین نیست! 36
- 3. ابزارهای دشمن در مبارزه با عالمان دین 36
- اشاره 36
- ب) تقلید ناپسند است! 37
- ج) علما با عصر صنعت هماهنگ نیستند! 38
- ه ) پخش شایعات 39
- د) علما اختلاف نظر دارند 39
- اشاره 41
- 8. اجر تعلیم دادن 41
- اوّل: مباشرت و تسبیب 42
- دوم: بازاریابی هرمی مشروع! 42
- سوم: گستره روایت 43
- چهارم: خطر آموزش های زشت 44
- اشاره 46
- 9. فضیلت علم، عالم و متعلّم 46
- بخش اوّل: ارزش فوق العاده علم 47
- بخش دوم: سخن خداوند با حضرت دانیال 48
- اخلاق در دنیای امروز 50
- اشاره 52
- 10. فراگیری، عمل کردن و نشر علم 52
- اشاره 53
- اخلاص در عمل 53
- الف) اخلاص حضرت موسی علیه السلام 54
- ب) اخلاص حضرت علی علیه السلام 55
- ج) اخلاص طوعه 55
- پاداش مخترعان و مکتشفان 56
- 11. نورانیّت علم 58
- اشاره 58
- 1. مخاطب روایت 58
- 2. علم رسمی و غیر رسمی 59
- 3. علم تنها به تعلّم نیست 60
- 4. کارهای خداوند بی حکمت نیست 60
- 12. حقوق دانشمندان و عالمان 61
- 13. تسبیح همه موجودات برای طالب علم 64
- 1. همه موجودات زنده اند! 64
- اشاره 64
- 2. رابطه بین تسبیح و علم 65
- 3. ارزش فوق العاده طالب علم 65
- 14. بخشنده ترین بخشندگان 67
- اشاره 67
- بخشنده ترین ها 68
- فلسفه سؤال 68
- 15. رهبری علم و دانش 70
- اشاره 70
- انسان ها در دنیا مسافرند 70
- جایگاه تقوا 73
- 16. موعظه های بی اثر! 73
- اشاره 73
- 17. اخلاص 75
- اشاره 75
- علوم مادّی و الهی 75
- معنای اخلاص و راه تحصیل آن 76
- اشاره 78
- 18. علم سودمند 78
- تفاوت انسان با حیوان 78
- فلسفه عمل برخلاف علم 79
- 19. عالمان و حاکمان 81
- اشاره 81
- روح و جسم در جامعه 81
- ضرورت تشکیل حکومت دینی 82
- آثار سنّت های نیک 84
- 20. ارزش فوق العاده نشر علم و تبلیغ 84
- اشاره 84
- تشبیه اعمال انسان به ابرها و کوه ها 85
- بُعد معنوی زندگی بشر 87
- اشاره 87
- 21. سلاح قلم و بیان 87
- چگونه خطیب خوبی شویم؟ 88
- بعد مادّی زندگی بشر 89
- پرسیدن عیب نیست 90
- 22. پرسش کلید علم و دانایی 90
- اشاره 90
- لزوم رجوع به متخصّص 91
- جوشش با مردم 92
- 23. مطالب بسیار مهم 94
- اشاره 94
- نکات قابل توجّه 94
- 24. دو چیز عجیب 96
- اشاره 96
- به سخن نگاه کن 96
- عفو و گذشت 98
- سالخوردگان 99
- اشاره 99
- 25. معلّم الخیر 99
- معلّمان 100
- پیشوای دادگر 100
- یادی از شهید مطهّری رحمه الله 101
- اشاره 102
- ارزش ها و ضدّ ارزش ها 102
- 26. نظام ارزشی اسلام 102
- علم و تقوا و ایمان 103
- ارتباط بین علم و تقوا و ایمان 104
- معنای «همج» 105
- اشاره 105
- 27. نیازمندی هر جامعه ای به سه چیز 105
- 1. فقیه متّقی 106
- 2. زمامدار خیرخواه مقتدر 107
- 3. پزشک متخصّص و مورد اعتماد 108
- اشاره 109
- سخت ترین عذاب! 109
- فلسفه سختی عذاب عالم بی عمل 109
- 28. شدیدترین عذاب ها 109
- عالم بی عمل یا عالم محتکر! 110
- مبارزه با معلول یا علّت؟ 112
- 29. مهم تر از علم! 112
- اشاره 112
- تفسیر دیگر روایت 113
- 30. عُجب مانع تحصیل علم 115
- اوّل: یک دوره فشرده اخلاق اسلامی 115
- اشاره 115
- سوم: خودبرتر بین به دنبال دانش نیست 116
- دوم: تفاوت خودبرتر بینی با مفاهیم مشابه 116
- چهارم: نادانی و بخل مذموم ترین رذایل اخلاقی 117
- پنجم: مبارزه با رذایل اخلاقی 117
- اشاره 118
- 31. ارکان سه گانه 118
- اول: «عالم» باید «ناطق» باشد 119
- دوم: «عالم» باید «عامل» باشد 119
- معنای حَسَب و نَسَبْ 121
- 32. شریف ترین حسب ها 121
- اشاره 121
- اشاره 124
- 33. تعلیم و تعلّم الزامی است 124
- ارشاد جاهل و امر به معروف و نهی از منکر 124
- معجزه حدیث فوق 125
- تفاوت «علم» و «باور» 127
- اشاره 127
- 34. علم و یقین 127
- علل عمل نکردن به علم و یقین 128
- علم بدون فهم! 130
- اشاره 130
- 35. همه چیز در پرتو اندیشه 130
- تلاوت بدون تدبّر 131
- عبادت بی تفکّر 132
- اشاره 134
- 36. معیار قبولی اعمال 134
- کیفیّت یا کمیّت؟ 134
- کیفیّت مقدم است 135
- اشاره 137
- سؤال کلید مجهولات 137
- 37. در پرسیدن خجالت نکشید! 137
- پرسش گری، افتخار مسلمانان است 138
- 38. حیای عالمانه و جاهلانه! 140
- اشاره 140
- سؤال و جواب حتّی در میدان جنگ 141
- 39. جایگاه دانشمندان 142
- اشاره 142
- برتری علما بر شهدا 143
- برتری دانشمندان بر عابدان 143
- اشاره 145
- 40. عالم بی عمل 145
- عالمان هواپرست قرن بیستم 146
- منابع و مآخذ 148
چهارم: خطر آموزش های زشت
آن ها که به جای تعلیم خیر، مطالب انحرافی تعلیم می دهند نیز مشمول این روایت هستند. یعنی آنچه مجازات و عقوبت برای متعلّم در نظر گرفته شود معادل آن برای معلّم های بلاواسطه و با واسطه هم در نظر گرفته می شود. چون همانگونه که گذشت فعل بالمباشره، و بالتسبیب حکم هم را دارند و به تعبیر دیگر مشمول روایت شریف زیر می شوند :
رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «مَنْ سَنَّ سُنَّهً حَسَنَهً عُمِلَ بِها مِنْ بَعْدِه کانَ لَهُ اَجْرُهُ وَ مِثْلُ اُجُورِهِمْ مِنْ غَیْرِ اَنْ یَنْقُصَ مِنْ اُجُورِهِمْ شَیئاً، وَ مَنْ سَنَّ سُنَّهً سَیِّئَهً فَعُمِلَ بِهْا بَعْدَهُ کانَ عَلَیْهِ وِزْرُهُ وَ مِثْلُ اَوْزارِهِمْ مِنْ غَیْرِ اَنْ یَنْقُصَ مِنْ اَوْزارِهِمْ شَیْئاً؛ هر کس سنّت نیکویی بگذارد که پس از مرگش به آن عمل شود، هم اجر خودش را دارد و هم به اندازه کسانی که به آن عمل می کنند، مأجور خواهد بود؛ بی آن که از اجر آنها چیزی کم شود. و هر که سنّت ناپسندی بنهد و پس از مرگش به آن رفتار شود گنهکار است و به اندازه گناهان کسانی که به آن سنّت عمل می کنند نیز مجازات می شود؛ بی آن که از گناه آن ها کم شود». (1)
بترسند کسانی که سخنان گمراه کننده می زنند و ممکن است بر اثر سخنان خلاف آن ها عده ای گمراه شوند. چه بسا روز قیامت هزاران نفر جلوی او را بگیرند و بگویند: «ما بر اثر سخنان نادرست تو منحرف شدیم».
1- . میزان الحکمه، ج 4، ص 316، باب 1896، ح 9113.