به یاد معلم صفحه 85

شود در آن کار شریک خواهد بود و روایاتی نظیر «اَلدّالُّ عَلَی الْخَیْرِ کَفاعِلِه» (1) و «مَنْ سَنَّ سُنَّهً حَسَنَهً فَلَهُ اَجْرُها وَ اَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِها» (2) اشاره به همین مطلب دارد و این مطلب مورد تأیید عقل هم هست زیرا اگر مقدّمه نباشد ذی المقدّمه نیز به وجود نخواهد آمد.

از این روایت استفاده می شود که خداوند نعمت بزرگی به عالمان و دانشمندان عنایت کرده که می توانند با استفاده از آن نامه اعمال خود را مملوّ از حسنات کنند و اگر از آن غفلت کنند مغبون خواهند شد.

تشبیه اعمال انسان به ابرها و کوه ها

ضمناً اعمال انسان، طبق آنچه که در این روایت آمده، به دو چیز تشبیه شده است :

1. ابرهای متراکم؛ ابر زاییده بخار آب است که بر اثر تابش آفتاب بر سطح دریاها در فضا پراکنده می شود، و خداوند آن ها را به هم پیوند زده و فشرده ساخته و تبدیل به باران می کند.

آیه شریفه 43 سوره نور به همین مطلب اشاره دارد. ابرهای متراکم بسیار با برکتند؛ چون زمین را زنده می کنند. علما ودانشمندان هم به منزله ابرهای متراکم هستند؛ که دل های مرده مردم را با باران علم و دانش خود احیا می کنند.