وقف در فقه اسلامی و نقش آن در شکوفایی اقتصاد اسلامی صفحه 132

1- قواعدالاحکام: 2/393.

2- جامع المقاصد: 9/55.

3- الدّروس: 2/293.

4- جواهر الکلام: 28/17؛ مفتاح الکرامه: 9/73.

5- ریاض المسائل: 2/21.

6- المبسوط: 3/288.

7- کشف الغطاء: 175.

8- ملحقات العروه: 2/205.

9- وسیله النجاه: 2/143.

10- تحریرالوسیله: 2/69.

خویی(1) و دیگران نیز به اعتبار این شرط در مال موقوف تصریح کرده اند.

دیدگاه دیگر مذاهب

در البحرالزّخّار (فقه زیدیّه)(2) وقف سگ و باز شکاری، به این دلیل که قابل انتفاع عقلایی هستند، تجویز شده است.

فقهای مذاهب اربعه نیز مملوک و مال بودن را از شرایط صحّت و جواز وقف ذکر کرده اند و متفرّع بر آن، وقف اشیاء و مواردی چون وقف حُرّ، خمر و خنزیر را صحیح نمی دانند و درباره وقف کلب مُعلَّم و... اختلاف نظر دارند. (ظاهرا) حنفیّه، مالکیّه و حنابله وقف کلب صید و مانند آن را صحیح می دانند.(3) امّا شافعیّه چنین سگهایی را مملوک نمی دانند، لذا وقفشان را نیز صحیح نمی دانند.(4)

هر چند در این مبحث تنها دو شرط اصلی برای مال موقوف بیان شد، لیکن شرایطی نیز به عنوان فروع و امور مترتب بر شرط اوّل در ضمن همان شرط مورد بررسی قرار گرفت. نکات دیگری نیز در مبحث اوّل از فصل پنجم (احکام وقف) مطرح و بررسی خواهد شد.