وقف در فقه اسلامی و نقش آن در شکوفایی اقتصاد اسلامی صفحه 25

1- کنزالعمّال: 6/570، حدیث 19973.

2- فتح الباری: 3/307-308.

فصل سوم: تاریخچه وقف

مبحث اوّل: وقف در قبل از اسلام

از جمله مباحثی که البتّه در بین فقها کمتر مورد توجّه قرار گرفته، این است که آیا وقف از احکام تأسیسی است که قبل از اسلام، سابقه ای نداشته و اسلام بنیان گذار آن است و در نتیجه در همه جزئیّات و شرایط و اجزای آن، مرجع، شارع مقدّس است و یا همانند بسیاری از عقود، از احکام امضایی و عقلایی است که قبل از اسلام در میان عقلا

متداول بوده و اسلام، البتّه با اضافه کردن حدود و قیود و شرایطی، آن را امضاء کرده

است، که در این صورت، عرف نیز در تحقّق بعضی از عناوین آن دخالت خواهدداشت، هر چند شارع نیز ممکن است حدود و شرایطی برای آن تعیین کند.

شافعی، از فقهایی است که وقف اراضی و عقار را از خصایص اسلام می داند وبرای آن در جاهلیّت سابقه ای سراغ ندارد.(1)

ابن حَزم اندلسی، از فقهای ظاهری، نیزدر این باره می نویسد: عرب جاهلی حبسی را