وقف در فقه اسلامی و نقش آن در شکوفایی اقتصاد اسلامی صفحه 30

1- حقوق مدنی، بخش عطایا، کاتوزیان: 3/167-168.

موکول به اذن دولت نیست و دولت تنها بر اداره اوقاف (جز در صورت بنیادهای مذهبی و خانوادگی) نظارت دارد.

از این حیث وقف درحقوق مدنی سوئیس به حقوق ایران خیلی نزدیکتر است. قانون مدنی برزیل نیز از همین مبنا پیروی کرده است.(1)

7- وقف در کشور فرانسه

در فرانسه نوعی از تصرّفات مالی وجود داردکه شبیه وقف اولادی است. قانون اجازه می دهد که؛ پدر، مالی را به فرزندش ببخشد ویا به نفع او وصیّت کند که خود درحال حیاتش از آن منتفع شود و بعد از مرگش به اولاد یا برادرش انتقال یابد. این عمل

حقوقی در قانون فرانسه « هبه متنقّله» نام دارد.

بجز «وقف اولادی» درقانون فرانسه به وقف «خیری» نیز تصریح شده است، یعنی اختصاص دادن مالی معیّن برای همیشه به عمل خیر، اعم از آن که آن عمل خیر، عام باشد یا خاصّ برای اهدافی چون:

1- مراسم دعا برای آرامش روح متوفا و یا تهیّه صندلی، ویژه معابد برای متوفّا و خانواده او.

2- کارهای خیر عمومی، چون احداث بیمارستان، نوان خانه، مدرسه و...

این وقفهای عام، گاهی با اجازه قانون و توسّط یک شخصیّت حقوقی - مانند دولت یامدیر یک مؤسّسه عام المنفعه نظیر بیمارستان - تنفیذ می شود و گاهی هم مالکی از دارایی خود، موسّسه خیریّه ای را به وجود می آورد و شخصا آن را اداره می کند و از مقامات ذی ربط برای آن درخواستِ شناساییِ «شخصیّت حقوقی» می کند.(2)

البتّه کاتوزیان یادآور شده است که درحقوق فرانسه به خاطر دشمنی فردگرایانِ پس از انقلاب با وجود شخصیّتهای حقوقی، دارایی نمی تواند بدون انتساب به شخص،